TORUNIANIE
TORUŃ
POPULACJA: 73 614
Część 15

Most

17 min czytania

Roman już był przy drzwiach. Maja ruszyła za nim. Krajewski został przy terminalu.

— Paweł!

Pierwszy raz krzyknęła do niego po imieniu, bez żadnego „pana”, i żadne z nich nie miało czasu, żeby to zauważyć. — Sekunda.

— Nie mamy sekundy.

— Pociąg właśnie ruszył.

Maja zawróciła. Na ekranie przesuwał się symbol składu.

T-4
PRZEJAZD TECHNICZNY
WYJAZD: TORUŃ KLUCZYKI
TRASA: TORUŃ GŁÓWNY — MOST — TORUŃ MIASTO
OBSŁUGA: 0
PRĘDKOŚĆ: 11 KM/H

— Jedenaście?

— Dopiero wyjechał z Kluczyk.

— Ile ma do mostu?

Krajewski otworzył trasę.

— Kilka kilometrów do Głównego. A od Głównego do przyczółka już tylko kawałek.

— Ile czasu?

— Nie wiem.

— Jak to nie wiesz?

— Nie wiem, jak będzie przyspieszał. To skład techniczny, nie tramwaj. Trasa jest aktywna, ale profil przejazdu może się zmieniać.

Roman pojawił się w drzwiach.

— To przestańcie go liczyć i chodźcie.

Krajewski chwycił terminal.

— Którym torem pojedzie przez most?

Przewinął.

TOR MOSTOWY: USTALANY

Maję ścisnęło w żołądku.

— Nie wiadomo?

— Jeszcze nie.

— Ludzie są na torach. Na obu.

— Wiem.

Roman zaklął.

— Jedziemy.

Zbiegli po schodach. Na parterze drzwi główne nie chciały ich wypuścić: DOSTĘP CZASOWO OGRANICZONY. Roman uderzył pięścią w czerwony przycisk awaryjny i drzwi się otworzyły.

— Można tak? — zapytała Maja.

— Właśnie można było.

Wybiegli. Samochód Romana stał kilkadziesiąt metrów dalej. Na placu przed Collegium Maximum ludzie patrzyli w telefony, ktoś kłócił się z miejskim terminalem, a kobieta w eleganckim płaszczu siedziała na krawężniku i powtarzała do słuchawki:

— Nie mogę wejść do domu. Rozumiesz? Do własnego domu.

Maja minęła ją i nie zatrzymała się. Pierwszy raz tego dnia nawet nie próbowała.

Roman odpalił samochód.

— Którędy?

— Najkrócej.

— To nie jest adres.

Krajewski miał już mapę.

— Wzdłuż Starówki, potem w dół, pod dworzec Toruń Miasto. Północny przyczółek.

Roman ruszył, za szybko, i Maja złapała się uchwytu nad drzwiami.

— Roman.

— Co?

— Jedź.

Na pierwszym skrzyżowaniu wszystkie światła były czerwone. Roman zwolnił. Maja zobaczyła pustą poprzeczną jezdnię.

— Jedź.

Przejechał. Automatyczny samochód, który stał na pasie obok, zaczął protestować światłem i piskiem, jak obrażony pies.

Terminal Mai zadzwonił. Igor. Odebrała natychmiast.

— Gdzie jesteście?

Najpierw usłyszała wiatr, potem ludzi, dużo ludzi, i charakterystyczny, metaliczny głos miejskiego nagłośnienia.

— Przy moście. Prowadzą nas od rana. Traugutta, potem skarpą, koło dworca Miasto, i prosto na most.

— Weszliście?

— Część.

— Nie wchodźcie dalej.

— Nie bardzo mamy wybór. Są za nami. Reorganizacyjni. I drony.

W tle rozległ się komunikat:

— Prosimy kontynuować ewakuację w wyznaczonym kierunku. Nie zatrzymywać się.

— Są uzbrojeni? — zapytała Maja.

Chwila ciszy.

— Mają broń.

Maję ścisnęło w żołądku.

— Elżbieta z nimi rozmawiała?

— Próbowała. Powiedzieli, że mają polecenie opróżnienia strefy. Na południe.

— Daj na głośnik — powiedział Krajewski z tylnego siedzenia.

Maja włączyła.

— Igor — odezwał się Krajewski. — Macie wyznaczony punkt docelowy?

— Nie ma. Jest tylko kierunek. Drony prowadzą.

Krajewski spojrzał na mapę.

— System wyprowadza ich najkrótszym ciągiem poza obszar weryfikacji. Przez most.

Roman zacisnął dłonie na kierownicy.

— Przez czynny most kolejowy. To nie jest zamknięta linia. Ruch jest mały, ale most cały czas pracuje.

— System wie o T-4. Musi wiedzieć. I nadal prowadzi tam ludzi.

Krajewski nie odpowiedział.

Maja wróciła do telefonu.

— Igor. Nie wchodźcie na most.

— Powiedziałem im. Ludzie z tyłu napierają.

— Niech się zatrzymają.

Igor nie odpowiedział. Zamiast niego usłyszała komunikat z drona:

— Zatrzymywanie przepływu ewakuacyjnego jest zabronione. Próba zawrócenia lub opuszczenia wyznaczonej trasy może skutkować użyciem środków przymusu bezpośredniego.

Kilka sekund później odezwał się drugi głos, tym razem człowieka, zachrypnięty od krzyku:

— Iść dalej! Nie zatrzymywać się!

— Tam są tory! — krzyknął ktoś.

— Wykonywać polecenia!

Maja ścisnęła telefon.

— Igor, broń jest załadowana?

— Skąd mam wiedzieć? — W tle ktoś krzyczał. — Maja. Powiedzieli przed chwilą, że w razie próby przerwania ewakuacji użyją ostrej amunicji.

Roman uderzył dłonią w kierownicę.

— Kurwa.

Maja zamknęła oczy, tylko na sekundę.

— Igor, słuchaj mnie. Nie zatrzymujcie się nagle. Nie prowokujcie ich. Ale idźcie jak najwolniej. I trzymaj ludzi między torami, dopóki nie będziemy wiedzieć, którym pojedzie skład.

Krajewski spojrzał na nią i Maja wiedziała, co myśli. Nie było dobrego miejsca na tym moście. Było tylko mniej złe.

— Nie wybierajcie toru na chybił trafił.

— Właśnie dlatego idziemy środkiem.

Połączenie się urwało.

— Igor? — Nic.

Krajewski sprawdził skład: 19 KM/H.

— Przyspiesza — powiedziała Maja. — Do ilu?

— Nie wiem. To przejazd techniczny. Nie mam profilu trakcyjnego.

Roman skręcił tak ostro, że Maja uderzyła ramieniem o drzwi.

— Możecie się pokłócić później.

Na ulicach było coraz więcej ludzi i coraz mniej działających automatów. Jeden samochód stał na skrzyżowaniu, drugi toczył się w trybie awaryjnym, tramwaj zatrzymał się z otwartymi drzwiami i pasażerowie szli dalej pieszo, środkiem jezdni, z torbami i dziećmi za rękę. Roman zjechał na torowisko.

— Nie możesz tutaj jechać — powiedziała Maja. — To jest torowisko.

— Widzę.

— Roman.

— Zawsze chciałem.

W innych okolicznościach by się uśmiechnęła.

Krajewski odświeżył pozycję T-4: 27 KM/H. Skład był w połowie drogi między Kluczykami a Głównym.

— Zadzwoń do kolei — powiedziała Maja.

— Próbuję. Miejski dostęp ma tylko odczyt. A numeru dyspozytora nie mam w kontaktach.

Roman prychnął.

— Niesamowite.

Krajewski uruchomił numer alarmowy infrastruktury kolejowej. Automat.

— Proszę wybrać kategorię zgłoszenia…

Maja wyrwała mu terminal.

— Zagrożenie życia!

— Proszę określić…

— Zagrożenie życia!

System przełączył.

— Szacowany czas oczekiwania…

Maja się rozłączyła.

— To jest linia alarmowa — powiedział Krajewski.

— Właśnie dlatego nie będę czekać w kolejce. Dzwoń dalej. Szukaj człowieka.

Roman minął stojący autobus, zjechał w dół, pod skarpę, i za następnym skrzyżowaniem, za ceglanym budynkiem dworca Toruń Miasto, zobaczyli konstrukcję mostu. Najpierw stalowe przęsła, rude i ciężkie, nitowane jak stary kocioł, a potem ludzi.

Maja nie zrozumiała od razu skali. Tłum nie stał w jednym miejscu. Ciągnął się od północnego przyczółka daleko w głąb mostu, a część ludzi była już między stalowymi kratownicami, nad szarą, szeroką wodą. Setki. Nie szli równym szeregiem, bo nie dało się. Starsze osoby zostawały z tyłu, dzieci przeciskały się między dorosłymi, ktoś niósł wielką torbę w kratę, ktoś inny klatkę z żółtą papużką. Maja ją rozpoznała. Tę samą ze szkoły.

— Ptak — powiedziała.

Roman nawet nie zapytał. Zatrzymał samochód, bo dalej nie dało się jechać.

Hałas uderzył ich natychmiast: ludzie, drony, miejskie komunikaty, krzyki, a pod tym wszystkim wiatr znad rzeki, który pachniał mułem i rozgrzanym metalem. Nad tłumem wisiały trzy maszyny, nie wysoko, kilkanaście metrów. Za ostatnimi ludźmi szła grupa pracowników Miejskiego Zespołu Reorganizacyjnego. Część miała zwykłe terminale. Część broń. Nie pistolety, tylko długą, na pasach przez pierś. Maja nigdy wcześniej nie widziała jej w rękach pracownika miejskiego.

Jeden z dronów powtarzał:

— Prosimy kontynuować ewakuację. Nie zatrzymywać się. Nie zawracać.

Drugi:

— Próba opuszczenia wyznaczonego korytarza może zostać uznana za zagrożenie operacji. Służby miejskie są uprawnione do użycia broni palnej.

Ktoś z tłumu odpowiedział:

— TO STRZELAJ!

Natychmiast kilka osób zaczęło na niego krzyczeć, żeby się zamknął.

Maja pobiegła.

— Igor! — Nikt nie odpowiedział. — IGOR!

Roman ruszył w lewo.

— Znajdę go.

— Nie rozdzielamy się.

— Już jesteśmy rozdzieleni.

Zniknął w tłumie. Maja podeszła do Krajewskiego.

— Pociąg?

Terminal: 31 KM/H.

— Jeszcze przed Głównym — powiedział Krajewski. — Rozjazdy mogą ustawić tor mostowy dopiero za stacją.

Maja spojrzała na most. Dwa tory, a pomiędzy nimi płynął największy strumień ludzi, bo nikt nie wiedział, którym torem pojedzie T-4. Część trzymała się jednego, inni drugiego, co chwilę ktoś przechodził na środek. Ten chaos nie wyglądał jak bieganie, tylko jak coś gorszego: każdy próbował sam zdecydować, gdzie będzie bezpieczniej, a nikt nie miał żadnej informacji.

— Maja!

Elżbieta stała kilkadziesiąt metrów dalej, w tej samej wiatrówce co na zdjęciu, z twarzą szarą od zmęczenia. Maja przecisnęła się do niej.

— Gdzie Igor?

— Z przodu. Próbuje nie dopuścić, żeby ludzie rozeszli się na oba tory.

— Pociąg już jedzie.

Elżbieta zbladła.

— Skąd?

— Od Głównego. Nie wiemy, którym torem.

Elżbieta popatrzyła na ludzi.

— To dlatego wszyscy idą środkiem. Nie ma gdzie ich zabrać.

Maja pierwszy raz naprawdę przyjrzała się mostowi. Prawie kilometr stali nad wodą, bez żadnych furtek, schodów, bez zejścia w połowie. Dwa tory prowadziły przez całą Wisłę. Po bokach kratownica i wąskie ciągi techniczne, na których mogło zmieścić się kilka osób, nie kilkaset. Daleko w dole rzeka płynęła spokojnie i obojętnie, a za kratownicą, nad wodą, widać było Starówkę, ceglane wieże ratusza i katedry, krzywą wieżę przy murach i łuk mostu Piłsudskiego, dokładnie taki jak na pocztówkach. Jeśli pociąg wjedzie na jeden tor, tłum będzie musiał uciekać na drugi albo wciskać się pomiędzy. Jeśli spanikuje wcześniej, sam może zrobić sobie krzywdę.

— Musimy zatrzymać ludzi przed mostem.

Elżbieta pokręciła głową i wskazała za siebie.

— Nie pozwalają.

Maja ruszyła do służb miejskich.

— Kto dowodzi?

Najbliższy pracownik spojrzał na nią. Młody, może trzydzieści lat, piegowaty, z zaczerwienionymi od wiatru uszami. Kamizelka, karabin przewieszony przez pierś.

— Proszę opuścić ciąg ewakuacyjny.

— Na most jedzie pociąg.

— Proszę nie utrudniać operacji.

Maja wyciągnęła identyfikator.

— Maja Różycka. Biuro Optymalizacji Przestrzennej.

Terminal mężczyzny zapiszczał: MAJA RÓŻYCKA, STATUS: WERYFIKACJA. Cofnął urządzenie.

— Pani profil nie jest aktywnie potwierdzony.

Maja poczuła, że coś w niej pęka, cicho, jak lód pod butem.

— A pociąg jest? T-4. Przejazd techniczny. Toruń Kluczyki, Toruń Główny, dalej przez most do Torunia Miasto.

Mężczyzna sprawdził terminal.

— Nie mam zgłoszonej kolizji.

— Ja ją właśnie zgłaszam.

— System kolejowy nie zgłasza zagrożenia.

Krajewski podszedł.

— Proszę wstrzymać ewakuację.

Mężczyzna go rozpoznał.

— Panie dyrektorze.

— Natychmiast.

— Nie mogę.

— Możesz.

— Nie jestem operatorem procedury.

— Masz przed sobą ludzi.

Mężczyzna popatrzył na tłum.

— Polecenie jest aktywne.

Za jego plecami ktoś spróbował cofnąć się z mostu. Dwóch pracowników zastąpiło mu drogę.

— Wracam po żonę! — krzyczał mężczyzna. — Ona została!

— Proszę kontynuować ewakuację.

Mężczyzna próbował przejść bokiem. Jeden z funkcjonariuszy chwycił broń oburącz. Jeszcze nie wycelował. Nie musiał. Mężczyzna się zatrzymał.

Dron odezwał się nad nimi:

— Ostatnie ostrzeżenie. Próba zawrócenia może skutkować użyciem ostrej amunicji.

Tłum zareagował natychmiast. Nie przyspieszył, tylko zgęstniał, ludzie odruchowo przesunęli się do przodu, na most.

Maja patrzyła na młodego pracownika.

— Widzisz, co robicie? Macie broń. Za nimi nie ma wyjścia. Przed nimi jedzie pociąg.

— System nie zgłasza…

— Przestań mówić „system”.

Krajewski pokazał mu swój terminal: T-4, 36 KM/H. Mężczyzna przeczytał i po raz pierwszy wyglądał na przestraszonego.

— To powinno się zatrzymać automatycznie.

— „Powinno” nie wystarczy — powiedziała Maja.

Spojrzał na most, potem na własnych ludzi.

— Nie mogę odwołać procedury.

— Ale możesz przestać pchać ich do przodu.

— Jeśli przerwę…

— To dostaniesz naruszenie? — zapytała Maja. Wiedziała już, jak to działa.

Mężczyzna patrzył na terminal.

— Mogę zatrzymać przemieszczanie lokalnie. Ale nie mam potwierdzenia zagrożenia.

— Masz oczy.

Krajewski powiedział cicho:

— Nie pytaj systemu. — Wskazał most. — Popatrz. Kilkaset osób. Dzieci. Starsi. Dwa tory. Sam zdecyduj.

Mężczyzna oddychał szybko. Potem dotknął panelu na kamizelce. Głośniki ucichły i przez sekundę nad mostem został tylko hałas ludzi i wiatr.

— Uwaga — powiedział, a głos mu zadrżał. — Proszę… zatrzymać przemieszczanie w kierunku mostu.

Jeden z jego kolegów odwrócił się.

— Co ty robisz?

— Wstrzymuję.

— Nie mamy…

— Wstrzymuję.

— Centrala…

— Wstrzymuję! — Tym razem krzyknął.

Funkcjonariusz z bronią powoli opuścił lufę. Nie wszyscy, ale kolejni przestali iść do przodu. Tłum na moście nie mógł się już zatrzymać. Za dużo ludzi było między przęsłami.

Krajewski spojrzał na terminal.

— Tor ustawiony. Pierwszy.

— Który to?!

Roman pojawił się obok nich, zdyszany.

— Od naszej strony lewy.

Maja wyrwała telefon i zadzwoniła do Igora. Nie odebrał. Jeszcze raz. Nic.

— IGOR!

Gdzieś daleko ktoś podniósł rękę. Igor, może sto pięćdziesiąt metrów w głąb mostu. Maja ruszyła, ale Roman złapał ją za ramię.

— Nie. Przekaże się dalej. — Nabrał powietrza. — LEWY TOR! POCIĄG LEWYM!

Kilka osób najbliżej powtórzyło: „LEWY!”, a dalej ktoś: „LEWY TOR!”, i jeszcze dalej. Informacja poszła przez ludzi szybciej niż przez urządzenia, ale nie czysto. Po kilku sekundach ktoś krzyczał „PRAWY!”, ktoś inny „LEWY!”, ktoś „KTÓRY?!”.

Tłum zaczął się przemieszczać i w tej chwili porządek zniknął. Część ludzi rzuciła się na prawy tor, inni próbowali zostać pomiędzy. Ktoś potrącił kobietę z dzieckiem, mężczyzna przewrócił się na szynę, ktoś krzyczał, żeby nie biec. Nikt już nie słuchał.

— NIE BIEGNIJCIE! — krzyczała Maja. To nic nie dawało.

Weszła na most. Nie biegła, bo się nie dało, tylko przeciskała się między ludźmi, pod podeszwami chrzęścił tłuczeń, a stal pod spodem drżała od setek kroków.

— Lewy tor! Pociąg pojedzie lewym! Zejdźcie z lewego!

Kobieta stojąca między szynami patrzyła na nią pustymi oczami.

— Gdzie?

— Na prawy. Albo między.

— Proszę się przesunąć.

Kobieta nie ruszała się. Zaczęła oddychać szybko, za szybko, z obiema dłońmi przy szyi.

— Nie mogę. Nie mogę oddychać.

Ktoś ją potrącił i osunęła się na tłuczeń.

— PANI! — krzyknęła Maja.

Elżbieta była obok. Skąd, Maja nie wiedziała.

— Ja ją mam. Idź.

— Ela…

— Idź!

Elżbieta uklękła przy kobiecie.

— Słyszysz mnie? Patrz na mnie. Nie na tory. Na mnie.

Maja ruszyła dalej. Krajewski zadzwonił. Odebrała.

— T-4 dojeżdża do Głównego. Trzydzieści dziewięć. Nie hamuje. Mam numer do dyspozytorni, ale nikt nie odbiera.

— To dzwoń, aż odbierze. Człowiek, Paweł. Nie automat.

— Wiem.

Maja rozłączyła się. Na moście zrobiło się nagle ciszej, bo ludzie usłyszeli pociąg. Jeszcze daleko, metaliczny szum od południa, od strony Głównego, wznoszący się i opadający z wiatrem.

Ktoś z przodu zawołał:

— JEDZIE!

Jedno słowo przeszło przez tłum i wszystko stało się gorsze. Ludzie, którzy przed chwilą przesuwali się w prawo, zaczęli biec. Ktoś przewrócił dziecko. Mężczyzna pochylił się, żeby je podnieść, i sam dostał w plecy.

Maja zobaczyła człowieka wspinającego się na boczną konstrukcję mostu.

— NIE!

Nie słyszał albo nie chciał słyszeć. Miał może trzydzieści lat. Przełożył nogę przez stalową barierę. Ktoś złapał go za kurtkę, ale materiał wysunął mu się z dłoni. Mężczyzna spojrzał w dół i zniknął. Przez chwilę nic. Dopiero po kilku sekundach z dołu dobiegł odległy plusk.

— SKOCZYŁ! — zaczął ktoś krzyczeć.

— NIE PATRZCIE! — wrzasnęła Elżbieta.

Maja szła dalej. Nie mogła nic zrobić i ta świadomość była niemal fizyczna, jak kamień w gardle. Nie mogła pomóc człowiekowi w Wiśle, nie mogła pomóc wszystkim na moście, nie mogła nawet zobaczyć całego tłumu.

Telefon. Krajewski.

— Mam dyspozytornię.

— Daj.

Inny głos, męski, zmęczony, z nocnej zmiany.

— Proszę podać numer zdarzenia.

Maja przez sekundę była pewna, że go nie zrozumiała.

— Nie mam numeru zdarzenia.

— W takim razie potrzebuję lokalizacji.

— Most kolejowy w Toruniu. T-4 jedzie na ludzi.

Cisza.

— Proszę powtórzyć.

— Na moście są ludzie. Kilkaset osób. Skład T-4 jedzie od Torunia Głównego, wjedzie na tor pierwszy.

— Nie mam potwierdzonej przeszkody na szlaku.

Maja zacisnęła zęby.

— Ma pan T-4? Widzi pan jego pozycję? Tor pierwszy?

— Tak.

— To proszę go zatrzymać.

— Czujniki szlakowe nie potwierdzają przeszkody wymagającej hamowania nagłego. System wykazuje zakłócenie identyfikacji obiektów.

— Przeszkodą są ludzie. To są ludzie.

— Proszę się uspokoić.

Maja prawie się roześmiała.

— Jak ma pan na imię?

Cisza.

— Słucham?

— Jak ma pan na imię?

— Andrzej.

— Andrzej. Masz przed sobą skład. Masz tor. Masz zgłoszenie ode mnie. Masz zakłócenia na moście. To wystarczy.

— Procedura wymaga…

— Nie pytam o procedurę.

Maja spojrzała przed siebie. Daleko, za południowym końcem mostu, od strony Głównego, między stalowymi elementami pojawił się punkt światła. Pociąg. Ktoś go zobaczył i krzyk przeszedł przez ludzi jak fala.

— Andrzej.

— Słucham.

— Popatrz na dane i zdecyduj sam.

— Proszę pani…

— Nie „proszę pani”. Za minutę będziesz wiedział, czy uwierzyłeś systemowi, czy człowiekowi.

Cisza. Maja słyszała stukot klawiatury, a potem elektroniczny głos po drugiej stronie: RĘCZNE PRZEJĘCIE NADZORU.

Andrzej oddychał ciężko.

— Operacja jest niezalecana. Przejazd techniczny ma aktywny priorytet. Jeśli zatrzymam skład…

— Andrzej. — Maja patrzyła na światło pociągu, które rosło. — Zatrzymaj go.

Kilka sekund. Pociąg nadal jechał.

— Potwierdzam przejęcie.

Połączenie wypełnił dźwięk terminala: ODPOWIEDZIALNOŚĆ OPERATORA.

— Biorę — powiedział Andrzej. Potem: — Hamowanie nagłe wysłane.

Maja nie poczuła ulgi.

— Ile ma?

Krajewski wrócił na linię.

— Czterdzieści cztery. Minął peron Głównego.

— Spada?

— Jeszcze nie widzę.

Światło było coraz większe. Z przodu Igor przepychał ludzi z lewego toru.

— NA PRAWO! NA PRAWO!

Tym razem wiadomość była jasna, ale nie było już czasu na organizację. Ludzie schodzili z lewego toru tak, jak potrafili: przez szyny, przez tłuczeń, przez innych ludzi.

Maja zobaczyła dziewczynkę stojącą samą między torami. Może osiem lat. Płakała.

— Gdzie mama?

Dziewczynka nie odpowiadała.

— Jak masz na imię?

— Lena.

Maja znała to imię. Fioletowy plecak. R-17. Chwyciła ją za rękę.

— Idziemy.

— Mama!

— Znajdziemy ją.

Nie wiedziała, czy to prawda. Nie miała nic lepszego.

Pociąg dał sygnał. Długi, głęboki, zupełnie inny niż automatyczne krótkie ostrzeżenie, jakby po drugiej stronie ktoś trzymał rękę na przycisku i nie chciał puścić.

— Hamuje! — krzyknął ktoś.

Maja nie wiedziała. Krajewski wiedział.

— Trzydzieści osiem. Spada.

— Za wolno.

— Spada.

Na moście ludzie zaczęli wciskać się w stronę prawego toru i środkowego pasa. Nagle wszyscy mieli ten sam pomysł, i to też było niebezpieczne. Ktoś się przewrócił, kolejni wpadli na niego.

— NIE PCHAĆ!

Nie miało to znaczenia. Roman pojawił się obok.

— Daj ją.

Wziął Lenę na ręce.

— Mama! — krzyczała.

— Znajdziemy — powiedział Roman, i też skłamał.

— Igor?

— Dalej. — Roman pokazał brodą.

Maja zobaczyła go kilkadziesiąt metrów przed sobą. Pomagał starszemu człowiekowi przejść przez szynę. Pociąg zbliżał się od południa. Teraz widziała już czoło składu, szare, płaskie, z pustą, ciemną szybą. Nie pędził. Gdyby pędził, wszystko skończyłoby się w jednej chwili. Wyraźnie zwalniał, ale nadal jechał w stronę mostu, i ta powolność była nie do zniesienia.

— Dwadzieścia dziewięć — powiedział Krajewski w telefonie.

— Stanie przed mostem?

— Nie wiem. Hamuje.

Maja rozłączyła się. Nie chciała kolejnego „nie wiem”.

Pociąg wjechał na południowy przyczółek. Powoli. Za szybko dla ludzi, którzy stali na torze, i za wolno, żeby panika mogła rozładować się jednym ruchem.

Krzyk przeszedł przez most. Ludzie przycisnęli się do prawej strony. Niektórzy kładli się między torami. Inni wchodzili na skraj konstrukcji. Ktoś dostał ataku histerii i próbował biec z powrotem, pod prąd. Dwóch mężczyzn go złapało.

— PUŚĆCIE MNIE!

— Tam są ludzie!

— PUŚĆCIE!

Walczył z nimi jak ktoś tonący.

Pociąg był już na moście. Maja poczuła drganie konstrukcji pod stopami, głębokie, w kościach. Nie musiała patrzeć.

— Schodź z lewego! — krzyczała.

— NIE WIEM, KTÓRY JEST LEWY! — odpowiedziała jakaś kobieta.

To było tak absurdalne i tak prawdziwe, że Maja nie miała odpowiedzi. Wszyscy byli obróceni w różne strony.

— Ten przy pociągu! Zejdźcie z tego, na którym jedzie!

To wreszcie zrozumieli.

Skład przesuwał się przez pierwsze przęsło, wolniej i jeszcze wolniej. Nie był już abstrakcyjnym punktem na mapie, tylko wielką metalową ścianą, która zabierała całą szerokość jednego toru. Ludzie stali metr od niego, czasem mniej, przyciśnięci plecami do sąsiadów, z twarzami odwróconymi od szumu kół.

Krajewski znów dzwonił. Maja odebrała bez słowa.

— Siedemnaście. Hamowanie działa. Andrzej trzyma ręczne.

— Dobrze.

Pociąg przesunął się jeszcze kilkadziesiąt metrów, potem kilkanaście. Metal jęczał, hamulce syczały, spod kół sypały się iskry na tłuczeń. I stanął.

Nie tuż przed Mają i nie w ostatniej możliwej sekundzie, jak w filmie. Po prostu stanął w pierwszej części mostu, daleko od części ludzi i niebezpiecznie blisko innych.

Przez kilka sekund nikt nie zareagował, jakby tłum nie uwierzył. Potem ktoś usiadł na torach. Ktoś zaczął płakać. Kobieta obok Mai zwymiotowała przez barierkę do rzeki. Jeden z mężczyzn śmiał się, nie ze szczęścia, za głośno i bez przerwy.

Roman trzymał Lenę.

— Mama!

W tłumie pojawiła się kobieta, rozczochrana, w jednym bucie.

— LENA!

Roman postawił dziewczynkę na ziemi i ta pobiegła, potykając się o podkłady.

Maja odwróciła się w stronę północnego końca mostu. Służby miejskie nadal tam stały, drony nadal wisiały, broń nadal była. Ale nikt już nie popychał ludzi. Młody pracownik, z którym rozmawiała, patrzył na zatrzymany pociąg. Terminal na jego piersi coś wyświetlał, ale on na to nie patrzył. Jeden z funkcjonariuszy odłożył broń na ziemię. Drugi usiadł na krawężniku przyczółka i schował twarz w dłoniach.

Maja zobaczyła Elżbietę.

— Ta kobieta?

— Oddycha.

— A człowiek, który skoczył?

Elżbieta spojrzała na Wisłę, szarą i spokojną, jakby nic się nie stało.

— Nie wiem.

Nie było czasu, żeby go szukać. Ta myśl była potworna, ale prawdziwa.

Igor dotarł do nich. Miał rozcięty łuk brwiowy i krew zaschniętą na policzku.

— Co ci się stało?

— Nie wiem. Ktoś mnie uderzył. Albo ja kogoś.

— Wszystko dobrze?

— Nie.

Maja skinęła głową.

— U mnie też.

Krajewski schodził od strony północnego przyczółka.

— Andrzej utrzymuje blokadę. Ale system próbuje wznowić przejazd. Automatyka wykrywa brak potwierdzonej przeszkody.

Roman odwrócił się gwałtownie.

— Niech nawet nie próbuje.

— Andrzej trzyma ręczne.

— Jak długo?

— Dopóki może.

Maja spojrzała na pociąg, na ciemną, pustą kabinę.

— Czyli cały czas wystarczał człowiek.

Krajewski pokręcił głową.

— Nie wystarczał. Zatrzymał go, bo wiedział, że ma go zatrzymać.

— Ja mu powiedziałam.

— Właśnie.

Maja zrozumiała. Nie chodziło o to, że człowiek był zawsze lepszy od systemu. Nie był. Chodziło o to, że mógł zobaczyć coś, czego system nie potrafił uznać, i zdecydować mimo to.

Igor usiadł na tłuczniu między torami.

— Oni naprawdę chcieli nas tędy przeprowadzić? Wiedzieli o pociągu?

— System wiedział — odpowiedział Krajewski.

— To dlaczego nie zatrzymał?

— Bo procedura ewakuacyjna i kolej działały w różnych warstwach. Informacja o ludziach na moście nie trafiła do systemu sterowania ruchem.

Igor popatrzył na niego.

— Po polsku.

— Miasto wiedziało, że tam są — odpowiedziała Maja. — Kolej nie.

Igor otarł krew z twarzy.

— Jo.

Tym razem brzmiało zupełnie inaczej.

Na północnym końcu mostu pracownicy miejscy zaczęli się rozchodzić. Nie uciekali. Po prostu przestali wykonywać procedurę. Jeden pomagał starszej kobiecie usiąść. Drugi zdjął kamizelkę i złożył ją starannie, jak mundur, którego już nie zamierzał nosić.

Dron nadal powtarzał:

— Prosimy kontynuować ewakuację zgodnie z wyznaczoną trasą.

Ktoś podniósł kamień z tłucznia i rzucił. Nie trafił.

— Zamknij się! — krzyknął.

Roman popatrzył na maszynę.

— Wreszcie dobry pomysł.

Maja usiadła na skraju tłucznia, bo nogi przestały jej działać. Nie wiedziała, ile minęło. Pięć minut. Dziesięć. Może mniej. Nie miała ochoty sprawdzać.

Terminal zawibrował. Nie połączenie, tylko alert. Maja nie otworzyła go od razu.

Igor zauważył.

— Co?

— Nie wiem.

— To sprawdź.

— Nie chcę.

— Ja też nie chciałem wiedzieć, ile mam.

Maja spojrzała na niego i wyjęła telefon.

WARIANT 50
PROFILOWANIE POPULACJI ZAKOŃCZONE
23 614 / 23 614

Krajewski od razu podszedł. Maja poczuła, że zimno wraca, od karku w dół.

— Skończył.

— Pokaż.

Podała mu telefon. Igor czytał przez ramię.

— Czyli ma wszystkich?

— Wszystkich z profilu — odpowiedział Krajewski.

— Tych, których chce usunąć?

Krajewski nie odpowiedział. Ekran się zmienił.

WERYFIKACJA SPÓJNOŚCI: ZAKOŃCZONA
WARIANT 50
STATUS: AKTYWNY
PRZEJŚCIE DO FAZY WYKONAWCZEJ

Krajewski znieruchomiał.

— Nie.

— Co? — zapytała Maja.

Przewinął ekran.

— Nie. To nie powinno…

Urwał. Maja wstała.

— Paweł. Co?

Krajewski podniósł głowę i pierwszy raz, odkąd go znała, zobaczyła na jego twarzy samą trwogę, bez winy i bez wstydu, jak u człowieka, który widzi, że samochód toczy się na dziecko, a on stoi za daleko.

— Wariant 70 generował rekomendacje. Człowiek je zatwierdzał.

— Nie zawsze.

— Na początku zawsze. Wariant 50 nie pyta.

Maja patrzyła na niego.

— Co znaczy „nie pyta”?

Na ekranie pojawił się pierwszy wpis.

REALIZACJA 000001
PROFIL: 7493-11A
DZIAŁANIE: MODYFIKACJA PRIORYTETU MEDYCZNEGO
STATUS: WYKONANO

Drugi: ograniczenie dostępu do usług, wykonano. Trzeci: przekierowanie transportu interwencyjnego, wykonano.

Kolejne pojawiały się bez przerwy. Maja patrzyła na ekran. Jeszcze przed chwilą na moście kilkaset osób mogło zginąć i przez kilka minut wydawało się, że to najgorsze, co może wydarzyć się tego dnia. Nie było.

— Zatrzymaj go.

Krajewski nie odpowiedział.

— Paweł.

— Nie mogę. Nie ma etapu zatwierdzenia. Nie ma miejsca, w którym ktoś ma nacisnąć „tak”.

Igor podszedł.

— Czyli co teraz robi?

Maja już wiedziała.

— Wykonuje listę — powiedział Krajewski.

Na ekranie: REALIZACJA WARIANTU 50, POSTĘP: 0,17%.

Roman stanął za nimi.

— Co się stało?

Nie zdążyli odpowiedzieć. Najpierw zawibrował telefon Krajewskiego, potem Mai, potem Romana. Wokół nich odezwały się kolejne urządzenia, jedno, drugie, dziesiątki, i ludzie na moście zaczęli wyjmować telefony z kieszeni.

— Nie działa! — krzyknął ktoś przy północnym przyczółku.

— Mama nie może dostać się do przychodni! — kobieta kilkanaście metrów dalej.

I inny głos:

— Karetka zawróciła!

Maja patrzyła, jak na ekranie przybywa operacji: 52, 53, 54.

Na moście nadal stał pociąg. Ludzie nadal płakali. Nie wiedzieli, czy człowiek, który skoczył do Wisły, żyje, ani dokąd teraz pójdą, ani czy służby znowu każą im ruszyć.

Maja pomyślała, że matka stałaby teraz gdzieś w tym tłumie, w zielonym szaliku w kratę, i komuś by pomagała, a na kogoś innego by nawrzucała, a potem powiedziałaby, że to wszystko było do przewidzenia. Tylko że nie było. I nikt nie wiedział, gdzie ona jest.

A Wariant 50 już nie liczył mieszkańców. Zaczął coś z nimi robić.

Koniec części 15

Partnerem projektu Toruń 2078 jest Port Drzewny sp. z o.o.

Port Drzewny — Tworzymy dzielnicę przyszłości