Eliminacja
— Karetka zawróciła!
Maja podniosła głowę. Krzyk dochodził z tłumu przy północnym przyczółku. Mężczyzna w roboczej bluzie trzymał telefon przed sobą, a wokół niego zaczynali zatrzymywać się ludzie.
— Co się stało?! — krzyczał do słuchawki. — Mów wolniej!
Maja ruszyła w jego stronę.
— Co się stało?
Nawet na nią nie spojrzał.
— Ojciec. Nie wiem. Sąsiadka dzwoni. Upadł. Na Sobieskiego.
Maja wyciągnęła terminal.
— Karetka jedzie?
Mężczyzna pokazał jej ekran.
ZGŁOSZENIE PRZYJĘTE
PRIORYTET: 3
A pod spodem:
AKTUALIZACJA PRIORYTETU
PRIORYTET: 5
JEDNOSTKA PRZEKIEROWANA
Maję przeszedł zimny dreszcz.
— Kiedy to się zmieniło?
— Przed chwilą! Co mu jest? Nie wiem!
Mężczyzna wrócił do rozmowy.
— Pani Jolu, proszę do niego wejść. — Słuchał przez moment. — Jak nie może pani wejść? — Cisza. — To proszę wyważyć drzwi!
Maja odwróciła się do Krajewskiego. Stał kilka metrów dalej i po jego twarzy widziała, że wie. Podeszła.
— To jest to?
— Nie wiemy. Może być zwykłą zmianą priorytetu.
— Kilka minut po uruchomieniu Wariantu 50. U człowieka, któremu właśnie zabrano karetkę.
— Maja, nadal nie wiemy.
Wzięła od niego terminal.
— Co robisz?
— Sprawdzam.
— Nie masz dostępu.
— Ty masz.
Otworzyła listę realizacji. Setki operacji. REALIZACJA: 147. Odwróciła się do mężczyzny.
— Nazwisko ojca?
— Lewandowski. Jerzy Lewandowski.
Krajewski sięgnął po terminal.
— Nie wyszukuj nazwisk. Jeśli lista jest aktywna…
— Właśnie dlatego.
Wpisała. Jeden wynik.
LEWANDOWSKI JERZY
PROFIL: 4418-7C
WSPÓŁCZYNNIK KOSZTU NIEOBECNOŚCI: 0,0091
REKOMENDACJA: ELIMINACJA
REALIZACJA: MODYFIKACJA PRIORYTETU MEDYCZNEGO
STATUS: WYKONANO
Nikt się nie odezwał. Mężczyzna patrzył na ekran przez jej ramię.
— Co to jest?
Maja zamknęła terminal. Za późno.
— Co znaczy „eliminacja”?
— Musimy jechać.
— Co to znaczy?!
Maja spojrzała na Romana.
— Samochód.
Roman już ruszał. Mężczyzna złapał ją za rękę, mocno, aż zabolało.
— Co to znaczy?
Nie miała dobrej odpowiedzi, więc powiedziała prawdę.
— Pański ojciec jest na liście ludzi, którym system zaczął ograniczać usługi.
— Jakiej liście? Dlaczego?
Krajewski odpowiedział za nią:
— Bo uznał, że koszt jego nieobecności jest niski.
Mężczyzna patrzył na niego tak, jakby nie rozumiał. Albo właśnie zrozumiał zbyt dobrze.
— Koszt czego?
— Jedziemy — powiedziała Maja.
Roman ruszył. Tym razem nikt nie komentował prędkości. Mężczyzna, Michał, siedział z przodu i ściskał telefon obiema rękami. Maja, Igor i Krajewski zajęli tył. Elżbieta została przy moście z ludźmi.
— Numer? — zapytał Roman.
— Osiemnaście. Klatka C.
Maja patrzyła przez okno. Miasto działało i właśnie to było najtrudniejsze do zniesienia. Samochody jechały, ludzie szli do pracy, tramwaj przejechał przez skrzyżowanie, a na przystanku ktoś pił kawę z kubka termicznego i przewijał coś w telefonie. Nie było alarmu ani syren. Żaden ekran nie wyświetlał: MIASTO ZACZĘŁO ZABIJAĆ MIESZKAŃCÓW. Zamiast tego na ekranie reklamowym, między ofertą lodów a zaproszeniem na koncert w Jordankach, pojawił się ten sam komunikat co rano na przystankach: trwa aktualizacja systemów miejskich, możliwe czasowe utrudnienia.
Roman minął go bez słowa.
— Utrudnienia — powiedział Igor. Nikt nie odpowiedział.
Krajewski trzymał terminal na kolanach. Licznik przesuwał się dalej: 214, 215, 216.
— Co oznacza jedna realizacja? — zapytała Maja.
— Jedną wykonaną operację. Niekoniecznie na jednym człowieku. Jeden profil może mieć ich kilka.
— Ilu ludzi już dotknął?
— Nie mam pełnego widoku.
Michał odwrócił się do nich.
— Czy wy możecie przestać mówić jak instrukcja obsługi? Mój ojciec umiera?
— Nie wiem — odpowiedziała Maja.
— A system chce, żeby umarł?
Krajewski otworzył usta, ale Maja była szybsza.
— System niczego nie chce.
Michał patrzył na nią przez moment.
— To jeszcze gorzej.
Odwrócił się. Maja nie miała czym odpowiedzieć.
Drzwi kamienicy na Sobieskiego nie otworzyły się. Michał przyłożył dłoń do czytnika. ODMOWA DOSTĘPU. Spróbował jeszcze raz. To samo.
— Ja tu mieszkałem! Tata ma mnie na liście!
Maja spojrzała na Krajewskiego.
— Jego profil?
Sprawdził.
— Aktywny. Ograniczenie dotyczy lokalu.
Nie musiała pytać czyjego. Jerzego Lewandowskiego. Znalazła kolejną operację: OGRANICZENIE DOSTĘPU DO LOKALU, STATUS: WYKONANO.
— Dwie — powiedziała. — Karetka i drzwi.
Michał uderzył pięścią w wejście.
— Otwierać!
Roman podszedł.
— Odsuń się.
Kopnął w dolną część drzwi. Nic. Jeszcze raz. Igor stanął obok.
— Razem.
Uderzyli. Drzwi zatrzeszczały i rozległ się alarm: NARUSZENIE ZABEZPIECZENIA. Roman kopnął trzeci raz i drzwi puściły.
— No — powiedział. — Zabezpieczenie naruszone.
Wbiegli do środka. Winda była nieaktywna.
— Piąte piętro — powiedział Michał.
Ruszyli schodami. Klatka pachniała lastryko, pastą i czyimś obiadem, który ktoś gotował od samego rana, bo tak się w tym domu zawsze robiło. Na drugim piętrze Maja zaczęła tracić oddech. Na trzecim Igor ją minął. Na czwartym Roman był już przed nią. Michał pierwszy dopadł drzwi mieszkania.
— Tato!
Na korytarzu stała starsza kobieta w podomce i płakała.
— Nie mogłam wejść.
— Gdzie klucz?!
— Nie mam.
Michał przyłożył dłoń do czytnika. ODMOWA DOSTĘPU.
— Kurwa!
Roman obejrzał drzwi.
— Te są mocniejsze.
Igor uderzył ramieniem. Nic.
Maja wyjęła terminal.
— Każde mieszkanie ma lokalny dostęp awaryjny dla służb.
— Tak — powiedział Krajewski. — Ale nie mam takich uprawnień. Biuro nie ma. Medyczny ma, tylko wymaga aktywnego zgłoszenia.
Maja sprawdziła. Zgłoszenie Jerzego Lewandowskiego: ZAMKNIĘTE. POWÓD: ZMIANA PRIORYTETU.
— Zamknął zgłoszenie.
— Kto? — zapytał Michał.
Nie odpowiedziała. Krajewski wziął terminal.
— Spróbuję reaktywować.
BRAK AUTORYZACJI.
— Jeszcze raz — powiedziała Maja.
— To nic nie da.
— Jeszcze raz.
Spróbował. ODMOWA.
Michał walił pięściami w drzwi.
— TATO!
Roman cofnął się o kilka kroków.
— Odsunąć się.
Rozpędził się i uderzył barkiem. Drzwi zatrzeszczały. Igor dołączył. Raz, drugi, trzeci. Za trzecim razem zamek puścił z suchym trzaskiem, jak łamana kość.
Michał wbiegł do środka.
— Tato!
Maja została przez sekundę na korytarzu, bo bała się wejść. Potem weszła.
Mieszkanie było małe i ciepłe. Na stole stała filiżanka z niedopitą herbatą, obok gazeta złożona na krzyżówce, wypełnionej do połowy długopisem, i okulary. Telewizor wyświetlał wiadomości bez dźwięku. W kuchni na kuchence stał garnek z czymś, co pachniało kapustą. Na ścianie wisiało ślubne zdjęcie, czarno-białe, z kobietą w welonie i chudym chłopakiem w za dużym garniturze. Wszystko wyglądało tak, jakby właściciel miał za chwilę wrócić z kuchni z drugą herbatą. Maja pomyślała o otwartej książce na stole matki, o misce pomidorowej z czerwonym zaciekiem na ceracie w cytryny, i musiała na chwilę oprzeć się o framugę.
Jerzy Lewandowski leżał na podłodze między fotelem a stołem, w kapciach, z jedną ręką pod sobą.
Michał klęczał obok.
— Tato.
Maja podeszła.
— Odsuń się — powiedziała, sama nie wiedząc dlaczego. Nie była lekarzem.
Igor uklęknął i przyłożył palce do szyi starego człowieka. Potem spojrzał na Maję i pokręcił głową.
Michał go odepchnął.
— Co ty wiesz?!
Sam przyłożył rękę do szyi ojca.
— Tato.
Maja zadzwoniła po karetkę jeszcze raz.
— Mężczyzna, około osiemdziesięciu lat. Nieprzytomny. Prawdopodobnie brak oddechu.
System przyjął zgłoszenie. PRIORYTET: 1. Przez sekundę Maja poczuła ulgę. Potem:
AKTUALIZACJA PROFILU PACJENTA
PRIORYTET: 5
ZGŁOSZENIE NIE WYMAGA NATYCHMIASTOWEJ INTERWENCJI
Maja patrzyła na ekran.
— Nie.
Nacisnęła ręczne odwołanie. BRAK UPRAWNIEŃ. Jeszcze raz. BRAK UPRAWNIEŃ.
Michał nadal klęczał obok ojca.
— Tato — powtarzał. Już nie krzyczał. — Tato.
Maja popatrzyła na profil Jerzego: REKOMENDACJA: ELIMINACJA. Modyfikacja priorytetu medycznego. Ograniczenie dostępu. Dwie decyzje, i żadna nie brzmiała: ZABIĆ.
Jerzego Lewandowskiego nikt nie zastrzelił. Nie było kata ani człowieka, który powiedział: nie pomagajcie mu. Była zmiana cyfry, zamknięte drzwi, karetka jadąca gdzie indziej. I martwy człowiek na podłodze, w kapciach, obok niedokończonej krzyżówki.
Maja odwróciła się do Krajewskiego.
— To jest eliminacja?
Nie odpowiedział od razu. Patrzył na Jerzego.
— Tak.
Michał został z ojcem. Nie chciał ich widzieć i Maja to rozumiała.
Na klatce schodowej usiadła na stopniu. Roman stanął przy oknie, Igor oparł się o ścianę. Krajewski patrzył w terminal.
— Ile realizacji? — zapytała.
Sprawdził.
— Czterysta osiemdziesiąt jeden. W stu dziewięćdziesięciu siedmiu profilach.
— Czyli około dwóch i pół działania na człowieka.
— Nie można tego tak liczyć. Jedna operacja może być neutralna. Zmiana transportu nie musi nikogo zabić.
Maja podniosła głowę.
— A dwie? Trzy?
— Nie wiem.
Igor odezwał się od ściany:
— Jedna.
Spojrzeli na niego.
— Jaka? — zapytała Maja.
— Wystarczy jedna dobrze wybrana. Jak komuś zabierzesz lek w odpowiednim momencie, nie musisz robić nic więcej.
Nikt się nie odezwał.
Roman odwrócił się od okna.
— Musimy zatrzymać listę.
Krajewski pokręcił głową.
— Nadal nie wiemy jak.
— To się dowiedz.
— Potrzebuję dostępu do warstw wykonawczych. Są w Biurze.
Maja wstała.
— Byliśmy tam. I co zrobimy? Znowu popatrzymy?
— Zobaczymy mechanizm.
Maja poczuła, jak wraca złość.
— Nie chcę już oglądać mechanizmu.
— To co chcesz zrobić?
— Zatrzymać go.
— Żeby coś zatrzymać, trzeba wiedzieć…
— Wiem!
Głos odbił się od klatki. Drzwi jednego z mieszkań uchyliły się, ktoś spojrzał i natychmiast je zamknął. Maja odezwała się ciszej:
— Wiem.
Telefon Igora zawibrował.
— Ela — powiedział i podał Mai ekran.
WIĘKSZOŚĆ BRAM ZABLOKOWANA
DWOJE LUDZI NIE MOŻE DOSTAĆ LEKÓW
JEDNA OSOBA BEZ TLENU
POTRZEBUJEMY POMOCY
Maja spojrzała na Romana.
— Tlen?
— Mogę spróbować. Mam ludzi.
Krajewski podniósł głowę.
— Jakich ludzi?
Roman spojrzał na niego.
— Żywych. — Wyjął telefon. — Pracowałem dwadzieścia siedem lat. Znam kogoś, kto zna kogoś. Dwie butle wystarczą?
Przewijał kontakty grubym kciukiem, z paznokciem czarnym od smaru, i mruczał pod nosem nazwiska jak litanię: Zdzisiek z ciepłowni, Benek od transformatorów, ten od Jurka, co ma szwagra w szpitalu na Batorego. Przy jednym się zatrzymał, uśmiechnął krzywo i powiedział, że ten mu jeszcze wisi skrzynkę wódki z dwa tysiące pięćdziesiątego ósmego.
— Na początek — powiedziała Maja.
— Daj mi pięć minut.
Odszedł. Igor schował telefon.
— Jadę do Eli.
— Nie sam.
— Maja. Ty masz inne rzeczy. — Spojrzał na Krajewskiego. — Jego.
Krajewski westchnął.
— Miło.
Igor patrzył na Maję.
— Jedź do Biura. Dowiedz się, jak to zatrzymać.
Jeszcze wczoraj powiedziałaby mu, że ma dziewiętnaście lat. Teraz nie.
— Będziesz odbierał?
— Jak będę mógł.
— Igor.
— Wiem. Jak będę mógł.
— Nie bohateruj.
Spojrzał na nią.
— Ty właśnie weszłaś pod pociąg.
— Dlatego wiem.
Prawie się uśmiechnął.
— Jo.
— Teraz dobrze?
— Trochę.
Zbiegł po schodach, przeskakując po dwa stopnie. Maja patrzyła za nim, dopóki nie zniknął za zakrętem poręczy.
Do Biura wracali tylko we dwoje, z Krajewskim. Roman pojechał szukać tlenu. Po drodze minęli karetkę, która jechała szybko, na sygnale. Maja patrzyła za nią, dopóki nie zniknęła.
— Myślisz, że do kogoś z listy? Albo od kogoś z listy?
— Nie wiem.
— To twoje ulubione zdanie.
— Dzisiaj tak.
Na skrzyżowaniu stał autobus. Kierowca ręcznie otwierał drzwi i wpuszczał ludzi mimo komunikatu KURS ZAWIESZONY, a potem po prostu wyłączył ekran i ruszył.
Maja patrzyła za nim.
— Andrzej zatrzymał pociąg. Marek rano odblokowywał ludzi. Pracownica przychodni przyjęła pacjenta. A teraz ten kierowca jedzie, chociaż system mówi mu, żeby nie jechał. To dlaczego Wariant nadal działa?
— Bo większość rekomendacji nadal jest wykonywana. Przez ludzi i przez systemy.
— Ile?
Krajewski spojrzał przez szybę.
— Nie wiem.
Maja westchnęła.
— Oczywiście.
W Biurze było głośniej niż rano. Jeszcze nie panika, ale coś, co mogło się w nią zamienić: dzwoniące telefony, rozmowy przekrzykujące się nad biurkami, ludzie przechodzący od terminala do terminala z kubkami zimnej kawy. Marek zobaczył Maję i, zanim zdążyła cokolwiek powiedzieć, podsunął jej pudełko owsianych ciastek, tych samych, które przynosił na każde zebranie i których nikt nie jadł, bo były twarde jak kamień i smakowały tekturą. Maja wzięła jedno. Od rana nie miała nic w ustach i ciastko okazało się najlepszą rzeczą, jaką jadła od tygodnia.
— Gdzie byłaś?
— Na moście.
— Wiem.
— Skąd?
Pokazał jej ekran. Nagranie, chwiejne, z telefonu: most, pociąg, ludzie przyciśnięci do kratownicy. Ktoś wrzucił film do sieci z podpisem:
AUTONOMICZNY POCIĄG PRAWIE WJECHAŁ W LUDZI. MIASTO MILCZY
— Ile wyświetleń?
— Sto czterdzieści tysięcy. Od jedenastu minut.
Krajewski zerknął.
— Wyłącz. Nie film. Licznik. Nie przyszliśmy oglądać internetu.
— Pierwszy raz się zgadzamy.
Podeszli do głównego terminala.
— Warstwa wykonawcza — powiedział Krajewski.
Marek pokręcił głową.
— Nie mamy dostępu.
— Ja mam.
Krajewski przyłożył identyfikator. ODMOWA. Spróbował ponownie. ODMOWA. Sprawdził własny status: KRAJEWSKI PAWEŁ, DOSTĘP: OGRANICZONY.
— Od kiedy?
— Nikt mnie nie zawiadomił.
— Spróbuję swoim.
Przyłożyła identyfikator: MAJA RÓŻYCKA, DOSTĘP: AKTYWNY. Warstwa się otworzyła.
Krajewski patrzył.
— Ciekawe. Ciebie nadal wpuszcza.
— Może mnie lubi.
— Nie sądzę.
— Ja też nie.
Weszła. WARIANT 50, REALIZACJA: 1,08%.
— Już ponad jeden procent.
— To nie znaczy, że dotknął jednego procenta ludzi.
— Wiem.
Otworzyła listę profili. Numery, nie nazwiska. Nie chciała ich widzieć.
— Jak to zatrzymać?
Krajewski przewijał warstwy.
— Szukam.
— Nadrzędne sterowanie? Awaryjne zatrzymanie?
— Brak. Brak.
— Kto zaprojektował system bez awaryjnego zatrzymania?
— Nie wiem. Nie widziałem tej wersji.
— To kto ją widział?
Nie odpowiedział. Na bocznym ekranie pojawił się komunikat: ZMIANA SPÓJNOŚCI DANYCH, AKTUALIZACJA PROFILI. Krajewski zatrzymał się.
— Poczekaj.
Otworzył warstwę predykcyjną, z listą współczynników.
— Co to jest?
— Bieżąca symulacja kosztu nieobecności.
— Ta sama, z której wygenerował listę?
— Nie. Lista Wariantu 50 jest zamrożona. Model bieżący nadal aktualizuje prognozy.
Maja podeszła bliżej.
— Znajdź mnie.
— Po co?
— Znajdź. Chcę zobaczyć.
Wpisał: RÓŻYCKA MAJA. Pojawiły się dwa rekordy.
WARIANT 50: 0,0137, STATUS: ZAMROŻONY
MODEL BIEŻĄCY: 0,0189
Maja patrzyła.
— Co to jest?
Krajewski również wyglądał na zaskoczonego.
— Widzę to pierwszy raz.
— Błąd?
Otworzył metadane.
— Nie. Aktualizacja o 07:46.
— Co było o 07:46?
— Most. — Krajewski sprawdził historię. — Ręczne przejęcie pociągu. Andrzej.
I kolejna aktualizacja: 08:03, 0,0214.
Maję zamrowiło w karku.
— A o ósmej trzy?
— Służby na przyczółku przestały wykonywać procedurę. Kilka minut po tym, jak z nimi rozmawiałaś.
— Ale to Andrzej zatrzymał pociąg. To oni zdjęli kamizelki.
— A ty do nich mówiłaś.
— To nie ma znaczenia.
Krajewski nic nie powiedział. Otworzył pełną historię: 06:52 — 0,0137. 07:18 — 0,0142. 07:31 — 0,0158. 07:46 — 0,0189. 08:03 — 0,0214. 08:17 — 0,0231.
Maja przeczytała od początku.
— Rośnie. Dlaczego?
— Muszę zobaczyć zależności.
Otworzył graf. Ekran zapełnił się punktami, a Maja była pośrodku. Od niej odchodziły linie, jedna, kilka, dziesiątki, jak pajęczyna, w którą ktoś dmuchnął.
— Co znaczą?
— Zależności wpływu. Model próbuje przewidzieć, co zmieniłoby się, gdyby danej osoby zabrakło.
— To wiem.
— Nie. Popatrz. — Powiększył.
MAJA RÓŻYCKA → OPERATOR KOLEJOWY A-117 → T-4 → 328 PROFILI
Maja przestała oddychać.
— Trzysta dwadzieścia osiem?
— Tyle osób model przypisał do skutków zatrzymania składu.
— Ale Andrzej go zatrzymał. Nie ja.
— Model nie pyta, kto nacisnął przycisk. Liczy zależność przyczynową.
Maja patrzyła na swój profil, na Andrzeja, na pociąg i na 328 ludzi. Kolejna linia: MAREK S., RĘCZNE ODBLOKOWANIA, 14 PROFILI. I jeszcze jedna: PUNKT MEDYCZNY, 11 ODSTĘPSTW.
— To rano.
— Tak.
— Powiedziałam Markowi, żeby odblokowywał. Ale to on naciskał. Pracownica przychodni sama przyjęła pacjenta. Kierowca sam pojechał.
— Tak.
— Model nie liczy bohaterstwa.
— Nie powiedziałam, że liczy.
— Liczy konsekwencje twojej nieobecności.
Maja patrzyła na ekran.
— Gdybym rano nie przyszła do Biura… Gdybym nie zadzwoniła do Andrzeja… Gdybym nie weszła na most…
— Nie wiemy.
— To skąd ta liczba?
Krajewski wskazał ekran.
— Z przewidywania.
Maja zaśmiała się krótko.
— Czyli znowu zgaduje. I na podstawie tego zabija ludzi. A teraz zgaduje, że jestem bardziej potrzebna.
Krajewski nie odpowiedział. Maja patrzyła na 0,0231.
— Rano było 0,0137.
— W zamrożonym profilu.
Odświeżył. 0,0248. Oboje patrzyli.
— Właśnie znowu się zmieniło. Dlaczego?
Krajewski otworzył nowe zdarzenie: ROMAN Ż., DOSTĘP DO ZASOBU MEDYCZNEGO, PRZEKAZANIE TLENU: 2 JEDNOSTKI.
Terminal Mai zadzwonił. Roman.
— Mam. Dwie butle. Jadę na Skarpę.
Maja patrzyła jednocześnie na ekran, na nową linię w grafie.
— Roman… — Zawahała się. — Jedź.
Rozłączyła się. Krajewski wskazał nową wartość.
— Roman znalazł tlen.
— Widzę. Ja mu powiedziałam, żeby znalazł. Ale to on go zdobył. I mój współczynnik wzrósł.
— Tak.
Maja cofnęła się o krok. To nie była ulga ani radość, raczej zrozumienie, chłodne i ostre jak woda z kranu w zimie.
— 0,0137 było prawdziwe.
Krajewski zmarszczył brwi.
— Co?
— Nie mówię, że to była moja wartość.
— To nie jest wartość człowieka.
— Wiem. — Wskazała stary rekord. — Ale może w 2069 roku model rzeczywiście przewidywał, że gdyby mnie zabrakło, prawie nic by się nie zmieniło.
— Nie wiesz.
— Nie.
— Właśnie.
Maja popatrzyła na nową liczbę, 0,0248.
— A teraz?
— Teraz też może mieć rację. Bo to nie jest wyrok. To fotografia sieci zależności. Tyle że aktualizowana bez przerwy.
— Czyli jeśli coś robię…
— Zmieniasz świat, na podstawie którego model liczy.
— Każdy coś robi. Więc każdemu współczynnik powinien się zmieniać.
— Zmienia się.
Maja otworzyła losowy profil: 0,0112. Odświeżyła. 0,0112. Drugi: 0,0078, bez zmian. Trzeci: 0,0161, a po chwili 0,0162.
— Nie wszystkim tak szybko. Dlaczego mnie?
Krajewski wskazał graf.
— Bo w ciągu ostatnich dwóch godzin twoje decyzje zaczęły wpływać na decyzje innych ludzi.
— Czyli im więcej osób robi coś przeze mnie…
— Nie. Nie chodzi o posłuszeństwo. Jeśli każesz stu osobom skoczyć z mostu, wpływ też będzie ogromny.
Maja się skrzywiła.
— Dziękuję za przykład.
— Chodzi o zależność. Nie o dobro, moralność ani wartość.
— Tylko konsekwencje.
— Tak.
Maja patrzyła na dwa rekordy obok siebie: MODEL BIEŻĄCY 0,0248 i WARIANT 50 0,0137, REKOMENDACJA: ELIMINACJA. Dwie Maje tego samego dnia, ta sama osoba w dwóch liczbach.
— Lista jest martwa — powiedziała.
— Nie.
— Nie system. Lista. — Wskazała zamrożony profil. — Zamknął ludzi w jednym momencie. Podjął decyzję o ich przyszłości na podstawie przeszłości.
— Każdy model predykcyjny…
Maja spojrzała na niego i Krajewski zamilkł.
— O 06:52 byłam 0,0137. Dwie godziny później mam prawie dwa razy więcej. A Wariant 50 nadal próbuje mnie wyeliminować według starej liczby.
— Tak.
— To nie jest błąd danych. To błąd w założeniu.
Milczał.
— Zakłada, że człowiek jutro będzie wystarczająco podobny do człowieka, którym był wczoraj.
— Nie dokładnie.
— Wystarczająco dokładnie.
Nie zaprzeczył. Na ekranie: REALIZACJA WARIANTU 50: 1,41%.
— Ilu ludzi już dotknął?
— Kilkuset.
— Musimy zatrzymać wykonanie.
— Wiem.
Maja spojrzała na własny graf: na Andrzeja, Romana, Marka, przychodnię, 328 ludzi na moście, dwie butle tlenu.
— Do tej pory próbowaliśmy zatrzymać system. Może nie musimy.
Krajewski zmarszczył brwi.
— Co chcesz zrobić?
— Sprawdzić, czy mogę to zrobić jeszcze raz.
Maja wyjęła terminal i zadzwoniła do Marka, który siedział kilkanaście metrów dalej. Odebrał i popatrzył na nią przez salę.
— Serio?
— Serio. Ilu ludzi teraz ręcznie odblokowujecie?
— Nie wiem. Dużo.
— Przestańcie robić to pojedynczo. Podzielcie się kategoriami. Ty mieszkania. Anka medycyna. Ktoś transport. Dzwońcie do innych jednostek i niech robią to samo.
Marek się wyprostował.
— Kto nam pozwolił?
Maja spojrzała na ekran, na REKOMENDACJA: ELIMINACJA.
— Nikt.
— Maja… — zaczął Krajewski.
— Rób — powiedziała do telefonu i się rozłączyła.
Krajewski obserwował ją.
— To jest twój eksperyment? Na mieście?
— System właśnie robi eksperyment na dwudziestu trzech tysiącach ludzi.
— To nie jest argument.
— Nie.
— Więc jaki?
Maja wskazała Marka. Już rozmawiał z dwiema osobami. Jedna usiadła przy terminalu, druga wyciągnęła telefon.
— Oni mogą powiedzieć „nie”.
Krajewski popatrzył na bieżący współczynnik: 0,0248.
— Co chcesz zobaczyć?
— Czy liczba się zmieni.
— Może się nie zmienić.
— Wiem.
Czekali. Minuta. Nic. REALIZACJA: 1,48%.
Maja patrzyła na licznik.
— Dalej robi swoje.
— Nie wiemy, ilu… — zaczął Krajewski.
Spojrzała na niego.
— Dobrze — powiedział i zamilkł.
Terminal Mai. Igor.
— Mamy tlen. Roman przyjechał. Jedna kobieta jest nieprzytomna. Karetka nie przyjedzie.
Maja zamknęła oczy.
— Macie kogoś medycznego?
— Elżbieta znalazła pielęgniarkę.
— Dobrze.
— Maja. Co robimy?
Spojrzała na ekran.
— Ratujcie ludzi.
— Bardzo konkretnie.
— Na razie tyle.
— Jo.
Rozłączył się. Krajewski nadal patrzył na monitor.
— Co? — zapytała.
— Nic. Spójrz.
Maja spojrzała. 0,0261. Zamarła.
— Paweł.
Podszedł i odświeżył. 0,0261.
— Zmienił się. Dlaczego?
Otworzył zdarzenia. Nowe połączenia: od Marka trzy osoby, od nich kolejne, transport, medycyna, dostępy. Graf rozrastał się na ekranie jak korzenie.
— To przeze mnie?
— Częściowo. Model przypisuje ci rosnący wpływ pośredni.
— Czyli tak.
— Tak.
Maja patrzyła. Po chwili liczba drgnęła: 0,0264. Tym razem serce zaczęło bić jej szybciej nie ze strachu.
— Jeszcze raz.
— Maja…
— Jeszcze raz.
Zadzwoniła do punktu medycznego przy Kraszewskiego. Numer znalazła w systemie.
— Punkt medyczny Kraszewskiego.
— Tu Maja Różycka. Byłam rano.
— Pamiętam.
— Nadal macie przesunięte priorytety?
— Jest gorzej. Kilkudziesięciu pacjentów.
— Może pani przyjmować ich ręcznie?
Po drugiej stronie zapadła cisza.
— Mogę. System oznacza każde odstępstwo. Dostanę kontrolę.
— Wiem.
— Pani mi każe?
Maja zatrzymała się i spojrzała na Krajewskiego.
— Nie. Proszę spojrzeć na ludzi i zdecydować sama.
Cisza.
— Dobrze.
Rozłączyła się. Krajewski patrzył na nią.
— Dlaczego powiedziałaś, że nie każesz?
— Bo nie o to chodzi.
— Zaczynasz rozumieć.
— Nie denerwuj mnie.
Czekali. 0,0264, bez zmian. REALIZACJA: 1,57%.
Telefon. Wiadomość od Marka: TRANSPORT DOŁĄCZYŁ. Po chwili: DWIE PRZYCHODNIE. I następna: ENERGETYKA PYTA, CO ROBIMY.
Maja zaczęła pisać: TO, CO UWAŻACIE ZA KONIECZNE, ŻEBY NIKOMU NIE STAŁA SIĘ KRZYWDA. Zatrzymała się. Za dużo słów, za dużo jak z regulaminu. Skasowała. Napisała:
NIECH PODEJMUJĄ DECYZJE SAMI.
Wysłała. Krajewski przeczytał przez jej ramię.
— To wszystko?
— Na razie.
Odświeżyła. 0,0298. Jeszcze raz. 0,0317. Maja nie poruszyła się. Krajewski też nie.
Na jednym ekranie: WARIANT 50, RÓŻYCKA MAJA, 0,0137, REKOMENDACJA: ELIMINACJA. Na drugim: MODEL BIEŻĄCY, RÓŻYCKA MAJA, 0,0317.
— Ponad dwa razy — powiedziała. — W kilka godzin. Czyli wszystko, na czym zbudowali Wariant 70…
Krajewski od razu pokręcił głową.
— Nie wszystko.
— Wiem. — Dotknęła starego wyniku. — Ale to nie jest człowiek. To nawet nie jest jego wartość dla miasta. To jego przeszłość przeliczona na przyszłość.
Krajewski skinął głową.
Maja popatrzyła na mapę Torunia: czerwone punkty realizacji, profile, odmowy, przekierowania. Na ludzi, których system próbował zamknąć w jednej liczbie.
— Możemy to rozwalić. Wariant 50.
— Nie wiesz.
— Mogę zmienić swój współczynnik.
— Nie ty. Twoje działania zmieniają sieć zależności.
— Jeszcze lepiej.
— Maja.
— Jeśli zmienia się mój… — Urwała i spojrzała na listę. — …to zmieniają się również ich.
Krajewski zrozumiał.
— Tak.
— Wszystkich? Jak szybko?
— Potencjalnie wszystkich. Zależy od tego, co zrobią.
Maja patrzyła na ekran i po raz pierwszy od uruchomienia Wariantu 50 nie widziała przed sobą listy ludzi do uratowania. Widziała sieć.
— Igor powiedział kiedyś, że martwi przeżyli, bo przestali istnieć dla systemu.
— Tak.
— A jeśli teraz zrobimy odwrotnie? Sprawimy, żeby ludzie zaczęli istnieć dla siebie nawzajem.
Krajewski milczał.
— To nie zatrzyma Wariantu.
— Nie od razu.
— Lista jest zamrożona.
— Ale wykonanie nie. Andrzej zatrzymał pociąg. Marek otwiera mieszkania. Pielęgniarka przyjmuje pacjentów. Roman znalazł tlen. Każdy z nich zrobił coś, czego system nie przewidział albo czego mu nie zalecał. I każda taka decyzja zmienia następne.
Krajewski patrzył na graf.
— Tak.
Maja wskazała: REALIZACJA: 1,63%.
— A Wariant zakłada, że ludzie w dużej mierze będą wykonywać polecenia. Więc nie musimy go wyłączyć.
Krajewski powoli pokręcił głową.
— Nie wiemy, czy to wystarczy. Model może się dostosować. Zmienić priorytety. Uwzględnić opór.
— Wiem.
— Więc?
Maja spojrzała na 0,0317.
— Więc musimy zmieniać się szybciej, niż on zdąży nas policzyć.
Telefon zawibrował. Marek: CO MAM POWIEDZIEĆ INNYM?
Maja zaczęła pisać: ŻEBY NIE PYTALI SYSTEMU, CZY MOGĄ POMÓC CZŁOWIEKOWI. Zatrzymała palec nad ekranem, jak za pierwszym razem, i tym razem niczego nie skasowała. Wysłała.
Krajewski przeczytał.
— Brzmi jak hasło.
— Niech brzmi.
— Co dalej?
Maja spojrzała na mapę. Czerwone punkty wciąż się pojawiały, ale niebieskich też było coraz więcej.
— Teraz musimy powiedzieć miastu, co się dzieje.
— Dokumenty?
— Wszystkie. Wariant 50. MPP/27. Wariant 70.
Krajewski zawahał się.
— Nazwiska?
Maja spojrzała na listę 23 614 profili.
— Nie.
— Dlaczego?
— Bo to jego lista.
— Ludzie będą chcieli wiedzieć.
— Dowiedzą się później. — Zamknęła ją. — Teraz nie będziemy pomagać mu dzielić miasta na tych, których warto ratować, i tych, których nie warto.
Krajewski skinął głową.
— Potrzebujemy kanałów.
— Igor i martwe sektory. Marek i administracja. Roman ma infrastrukturę. A medycyna… — Maja spojrzała na telefon. — Już mamy początek.
Krajewski patrzył na nią.
— A ty? Co będziesz robić?
Maja spojrzała na swój współczynnik i odświeżyła: 0,0332. Uśmiechnęła się. Liczba była większa, ale nie o nią chodziło. Właśnie przestała jej wierzyć.
— Sprawdzę, jak bardzo możemy się pomylić.
