TORUNIANIE
TORUŃ
POPULACJA: 73 614
Część 10

Wariant 70

18 min czytania

Kroki zatrzymały się piętro niżej.

Maja wsunęła teczkę WARIANT 70 do torby i zapięła ją drżącymi palcami.

— Balkon.

— Powiedziałem, że nie.

— Masz lepszy pomysł?

Igor podszedł do drzwi i przyłożył do nich ucho.

— Tak.

— Jaki?

— Jeszcze nie wiem.

— To nie jest lepszy pomysł.

Kroki ruszyły ponownie, powoli, bez pośpiechu, stopień po stopniu, a trzeci stopień skrzypiał pod nimi tak samo jak pod Mają. Nie słyszeli żadnych głosów, żadnego „policja!”, żadnego wezwania do otwarcia.

Maja rozejrzała się po mieszkaniu Wolskiego. Była tutaj zaledwie kilka godzin wcześniej i siedziała przy tym stole nad stygnącą kawą. Salon, kuchnia, gabinet, sypialnia. Zwykłe stare mieszkanie w kamienicy, z wysokimi sufitami i gipsowymi winogronami w rogach.

— Piwnica — powiedziała. — Wolski mówił, że piwnice ciągną się pod całym podwórzem. Jak pokazywał mi filmy. Kiedyś trzymano tam węgiel.

Igor spojrzał na drzwi.

— Tylko najpierw musimy zejść na dół. A oni idą z dołu.

— Wiem.

— Świetny plan.

Maja podeszła do okna wychodzącego na podwórze. Drugie piętro. Pod parapetem biegł wąski gzyms, a po lewej, jakieś trzy metry dalej, był balkon sąsiada, przez który weszli.

— Nie — powiedział Igor.

— Jeszcze nic nie powiedziałam.

— Patrzysz. Jak patrzysz w ten sposób, za chwilę każesz mi przechodzić po gzymsie.

— Nie każę. Idę pierwsza.

— Maja…

Na korytarzu rozległ się cichy sygnał. Elektroniczna plomba na drzwiach Wolskiego zgasła. Ktoś właśnie ją wyłączył.

Igor spojrzał na okno.

— Dobra. Gzyms.

Maja otworzyła je. Chłodne nocne powietrze uderzyło ją w twarz, pachnące lipą i czyimś papierosem z sąsiedniego podwórza.

— Nie patrz w dół — powiedział Igor.

— Nie zamierzałam.

Spojrzała. Dwa piętra niżej kocie łby lśniły w świetle jedynej latarni, a kasztan wyglądał z góry jak czarna, zmięta chmura.

— Cholera.

— Właśnie.

Gzyms miał może trzydzieści centymetrów szerokości. Wystarczająco, żeby postawić stopę, za mało, żeby przestać myśleć o ziemi. Tynk pod palcami był szorstki i ciepły jeszcze od dnia. Niecałe trzy metry. Nigdy żadne trzy metry nie wydawały jej się tak długie.

Przesunęła się bokiem, krok za krokiem, z policzkiem przy ścianie, i przerzuciła nogę przez balustradę balkonu sąsiada.

— Teraz ty.

Igor wychylił głowę.

— Wiesz, że mam lęk wysokości?

— Nie.

— Ja też nie wiedziałem.

Za jego plecami drzwi mieszkania Wolskiego otworzyły się, cicho, i w pokoju zapaliło się światło.

— Szybciej.

— Nie pomagasz.

Igor wyszedł na gzyms. W głębi mieszkania pojawiła się sylwetka kobiety w długim płaszczu. Ta sama, którą Maja widziała przed blokiem Teresy.

Kobieta nie podbiegła do okna i nie krzyknęła. Po prostu stała w świetle i patrzyła. Przez moment patrzyły na siebie, Maja z jednej strony szyby, ona z drugiej, i nic się nie wydarzyło. Maja wolałaby pościg.

Igor przełożył nogę przez balustradę.

— Widziała nas?

— Tak.

— To czemu…

— Nie wiem. Może miała już dość krzyczenia na ludzi.

Weszli do mieszkania sąsiada. Starszy mężczyzna siedział w fotelu, w tym samym szlafroku, z tą samą gazetą, i patrzył na nich znad okularów.

— Znowu?

— Przepraszam — powiedziała Maja.

— Policja?

— Nie.

— Złodzieje?

— Też nie — powiedziała Maja, chociaż sama nie była tego do końca pewna.

Mężczyzna westchnął.

— Szkoda. Byłoby prościej.

— Ma pan jakieś wyjście do piwnicy? Inne niż z klatki?

Przez chwilę się jej przyglądał, potem wstał, stękając, i poszedł do kuchni.

— Za kuchnią.

Igor uniósł brwi.

— Wszędzie macie tajne przejścia?

— To stara kamienica, chłopcze. Kiedyś ludzie budowali piwnice, a nie tajne przejścia.

Otworzył drzwi spiżarni, odsunął skrzynkę z ziemniakami i podniósł z podłogi żeliwną klapę. Pod spodem otwierał się wąski szyb, którym przed wojną wciągano z piwnicy węgiel na piętra. W ścianę wpuszczono żelazne klamry, czarne od sadzy sprzed stu lat.

— Tędy. Dwa piętra w dół. Tylko trzymajcie się mocno, bo ja was z dołu nie zbiorę.

— Dlaczego nam pan pomaga?

— Jakub przez osiemnaście lat odbierał mi paczki, kiedy mnie nie było.

— To wszystko?

— A musi być więcej?

Nie musiało.

Zeszli po klamrach. Ręce szybko zrobiły się czarne, w nosie zakręcił zapach sadzy i starego kamienia. Klapa zamknęła się nad nimi z głuchym stuknięciem.

W piwnicy pachniało ziemią, kartoflami i kocimi szczynami.

— Gdzie teraz? — zapytał Igor.

— Podwórze ma przejście do sąsiedniej kamienicy. Wolski mówił.

— Dużo mówił.

— Za mało.

Maja poprawiła torbę na ramieniu. Czuła jej ciężar: nośniki, dokumenty, MPP/27. Pierwszy raz pomyślała, że gdyby ktoś ją teraz zatrzymał, nie potrafiłaby wyjaśnić, co właściwie niesie. Dowody? Historię? A może papiery ludzi, którzy jedenaście lat wcześniej sami nie rozumieli, w czym uczestniczą?

— Tutaj.

Przejście było do połowy zamurowane, ale górą dało się przecisnąć, szorując brzuchem po cegłach. Igor przeszedł pierwszy.

Po drugiej stronie nad ich głowami ktoś chodził. Zatrzymali się. Kroki, a potem szum spłuczki.

Igor przewrócił oczami.

— Cywilizacja.

— Cicho.

Kilka minut później wyszli na podwórze dwie kamienice dalej. Nikt za nimi nie biegł i nikt nie krzyczał. Maja obejrzała się w stronę domu Wolskiego. W jego oknie wciąż paliło się światło.

— Oni nas nie ścigają.

— Może nie wiedzą, gdzie jesteśmy.

— Wiedzą. Widzieli nas.

— To może nie chcą nas złapać.

— Jeszcze gorzej.

Bydgoskie wyglądało zwyczajnie i to zaczynało ją drażnić. W oknach paliły się światła, w ogródku przed kamienicą ktoś podlewał pomidory z konewki, na przystanku trzy osoby czekały na tramwaj i rozmawiały o upale. Kilka kilometrów dalej trwała ewakuacja ludzi, których oficjalnie nie było. Jakub Wolski nie żył. Teresa zniknęła. A Toruń miał zwykły poniedziałkowy wieczór.

— Gdzie idziemy? — zapytał Igor.

Maja pomyślała o domu. Nie mogła. O mieszkaniu matki. Też nie.

— Do biura.

Igor zatrzymał się.

— Żartujesz. Właśnie uciekliśmy przed ludźmi, którzy otworzyli policyjną plombę bez policji. I chcesz iść do urzędu?

— Tak.

— Dlaczego?

Maja poklepała torbę.

— Bo mam dokument z 2067 roku, a potrzebuję zobaczyć, co wydarzyło się później.

— W systemie? Tym systemie, przed którym uciekamy?

— Dokładnie w tym.

Igor patrzył na nią przez chwilę.

— Wy, żywi, jesteście naprawdę dziwni.

Poszli Mickiewicza. Nie spieszyli się. Maja dopiero teraz czuła cały dzień w nogach, w łydkach, w krzyżu, w otartej o metal dłoni.

Ta część Bydgoskiego zmieniła się mniej niż większość miasta. Przez lata pozostawała oczkiem w głowie władz. Kamienice odnowiono, zieleń uporządkowano, ulice wyciszono, stary układ został niemal nietknięty, z tymi samymi bramami, podwórzami i balkonami z kutego żelaza. Zmieniło się za to to, kto tutaj mieszkał. Wiele lokali po reorganizacji trafiło do pracowników administracji i ich rodzin, a te, dla których nie znalazł się nikt odpowiedni, czekały z roletami w oknach.

— Dzielnica dla wybranych — powiedziała Maja pod nosem.

Dla niej miejsca jeszcze nie było. Za krótki staż, brak stałego partnera, brak dzieci. Trzy rubryki w formularzu, trzy razy „nie spełnia”.

Do Collegium Maximum nie weszli głównym wejściem. Maja znała budynek lepiej niż własny blok. Od strony parkingu znajdowały się drzwi techniczne dla ekip utrzymania. W nocy gmach wyglądał inaczej niż w dzień: czerwona cegła zrobiła się prawie czarna, a podświetlone od dołu okna patrzyły na pusty plac Rapackiego jak oczy kogoś, kto nie może zasnąć.

— Kamera — powiedział Igor.

— Wiem.

— Druga.

— Wiem.

— Trzecia.

— No i?

— Tylko mówię.

Maja stanęła przed czytnikiem. Ekran przez sekundę pozostawał pusty, potem:

MAJA RÓŻYCKA
DOSTĘP WARUNKOWY

Zmarszczyła brwi.

— Co to znaczy? — zapytał Igor.

— Że coś się zmieniło.

— Wpuszcza?

Drzwi kliknęły.

— Wpuszcza.

— To może nie wchodźmy.

Maja otworzyła drzwi.

— Właśnie dlatego muszę.

Budynek nocą był prawie pusty. Automatyczne oświetlenie zapalało się przed nimi i gasło kilka metrów za nimi, jakby ktoś szedł za nimi z kontaktem w ręku. Pachniało pastą do podłóg i zimną kawą z automatu.

Igor rozglądał się po korytarzu.

— To tutaj kasujecie ludzi?

Maja zatrzymała się.

— Nie.

— Pytam.

— A ja odpowiadam. — Ruszyła dalej. — Tutaj planujemy ulice, remonty, transport, sieć usług. Normalne rzeczy.

— W martwym mieście też są normalne rzeczy.

Nie odpowiedziała.

Na trzecim piętrze drzwi jej pokoju były otwarte. W środku paliło się światło. Przy jej biurku siedział Paweł Krajewski, jej przełożony.

Marynarka wisiała na drugim krześle, rękawy koszuli miał podwinięte do łokci, krawat poluzowany. Wyglądał na zmęczonego, ale nie na zaskoczonego.

— Maja. — Spojrzał na Igora. — A to kto?

— Igor.

— Nazwisko?

— Nie ma znaczenia.

Krajewski oparł się o krzesło.

— W tej chwili bardzo wiele rzeczy ma znaczenie.

Maja weszła do pokoju.

— Co pan robi przy moim komputerze?

— Czekam. Na ciebie.

Igor został przy drzwiach, oparty o framugę.

— Skąd pan wiedział, że przyjdę?

Krajewski wskazał ekran.

— O dwudziestej drugiej czternaście użyłaś wejścia technicznego.

— To było minutę temu. Więc nie czekał pan na mnie.

Krajewski milczał przez moment.

— Czekałem, aż zrobisz coś, co pozwoli mi cię znaleźć.

Maja położyła torbę na stole.

— Dlaczego?

— Bo od kilku godzin próbuję zrozumieć, co robisz.

— Ja też.

— Byłaś w sektorze wyłączonym. Przywrócono tam monitoring. System zarejestrował próbę identyfikacji twojej osoby.

— Próbę?

— Nie potwierdził jej.

Igor uśmiechnął się.

— Miło.

Krajewski spojrzał na niego.

— Nadal nie wiem, kim jesteś.

— To działa w obie strony.

— Igor — powiedziała Maja, a chłopak zamilkł.

— Co masz? — zapytał Krajewski.

— Najpierw pan. Dlaczego zamknięto Rubinkowo?

— Procedura techniczna.

Maja roześmiała się krótko, bez humoru.

— Proszę nie.

Krajewski westchnął.

— W sektorze wykryto anomalie populacyjne.

— Ilu ludzi?

— Nie wiem.

— A system wie? — Maja nie spuszczała z niego oczu.

— Jeszcze nie.

Maja zatrzymała się na tym słowie. Krajewski też, ułamek sekundy za późno, i odwrócił wzrok do okna.

— Jeszcze? Co dokładnie robi teraz system?

— Inwentaryzację.

— Ludzi?

— Obszaru.

— Ludzi — powtórzyła Maja z naciskiem i tym razem to nie było pytanie.

Milczał.

— Znalazł mieszkańców w budynkach, które mają populację zero — powiedziała Maja. — I co zrobił?

— Uruchomił procedurę weryfikacji.

— Bez decyzji człowieka?

— Maja…

— Bez decyzji człowieka?

— Tak.

Igor odezwał się od drzwi:

— Coraz lepiej.

Krajewski wskazał drzwi.

— Wyjdź.

— Nie.

— To jest budynek administracji miejskiej.

— Wiem. Ładny.

— Igor zostaje — powiedziała Maja.

Krajewski popatrzył na nią.

— Nie wiesz, kogo przyprowadziłaś.

— Wiem więcej, niż pan myśli.

Otworzyła torbę i wyjęła teczkę.

WARIANT 70

Położyła ją przed nim. Krajewski spojrzał na okładkę i jego twarz na moment znieruchomiała, jak twarz kogoś, kto dostał cios, ale jeszcze nie poczuł bólu.

— Zna pan to.

Nie odpowiedział.

— Panie dyrektorze.

— Skąd to masz?

— Od Wolskiego.

— Jakuba? — Krajewski uniósł wzrok.

— Nie żyje.

Krajewski zamknął oczy.

— Wiem. Informacja przyszła godzinę temu.

— Przyczyna?

— Zawał.

— Był zdrowy.

— Miał siedemdziesiąt dwa lata. Ludzie w tym wieku dostają zawałów.

— Oczywiście. — Maja wyjęła pierwszą stronę dokumentu. — Ludzie w każdym wieku umierają. To bardzo wygodne.

Krajewski zmrużył oczy.

— Uważaj na to, co sugerujesz.

— Niczego nie sugeruję. — Przesunęła kartkę w jego stronę. — Pytam.

Nie dotknął dokumentu.

— Co wiesz?

— W 2067 roku Toruń miał siedemdziesiąt osiem tysięcy czterystu dwudziestu jeden mieszkańców. Model przedstawił kilka wariantów wielkości miasta. Wybrano siedemdziesiąt tysięcy.

— Tak — przyznał bez wahania.

— Kto wybrał?

— Ludzie. Rada. Zespół strategiczny. Administracja. Były konsultacje społeczne. To nie było tajne.

— Nie pytam o Kompaktowy Toruń. — Maja otworzyła dokument na właściwej stronie.

AKTYWNA OPTYMALIZACJA POPULACJI

— Pytam o to.

Krajewski przeczytał. Nie wyglądał na zaskoczonego.

— Wiedział pan.

Odsunął kartkę.

— To nie tak, jak myślisz.

— Nie wie pan, co myślę.

— Myślisz, że ktoś usiadł przy stole i powiedział: zabijmy osiem tysięcy ludzi.

— Tak było?

— Nie.

— To dobrze. Od razu mi lepiej.

Krajewski wstał i podszedł do okna. Za szybą plac Rapackiego był pusty, tylko automat sprzątający jeździł w kółko wokół fontanny.

— To trwało latami. Przesuwanie granicy.

Maja przypomniała sobie Elżbietę. Dokładnie te same słowa.

— Najpierw chodziło o zasoby — mówił dalej Krajewski. — Miasto się kurczyło. Pieniędzy było mniej. Ludzie byli starsi. System ochrony zdrowia ledwo działał. Nie dało się utrzymywać wszystkiego. Więc model ustalał priorytety. Komu pomóc, a komu nie. — Powiedział to bez uniku. — I to było rozsądne, Maja.

— Rozsądne?

— Masz dwie karetki i trzy wezwania. Co robisz?

— Nie wybieram człowieka, którego śmierć najmniej zaszkodzi miastu.

— Na początku model też tego nie robił.

— A później?

Krajewski spojrzał na teczkę.

— Później zaczęto łączyć dane.

— Kto?

— Wszyscy.

— To nie jest odpowiedź.

— To jest jedyna prawdziwa odpowiedź. Zdrowie miało swój model. Transport swój. Opieka społeczna swój. Planowanie swój. Potem uznano, że wszystko będzie działać lepiej, jeśli system zobaczy całość.

— I zobaczył ludzi jako koszt.

— Nie. — Odwrócił się od okna. — To właśnie jest najtrudniejsze do zrozumienia. Model nie oceniał, ile człowiek kosztuje.

— Współczynnik kosztu nieobecności.

Krajewskiemu drgnęła powieka.

— Znasz go.

— 0,0081.

Usiadł ciężko, jakby nagle przybyło mu dziesięć kilo.

— Skąd?

— Nieważne. Co oznacza?

Przez chwilę patrzył na Maję.

— Symulację miasta bez konkretnej osoby. Model usuwał człowieka z symulacji i sprawdzał konsekwencje: rodzinne, zdrowotne, ekonomiczne, społeczne, infrastrukturalne. Setki tysięcy zależności. Początkowo po to, żeby przewidywać skutki demograficzne.

— Początkowo.

— Tak.

— A potem?

Milczał.

— Potem ktoś zorientował się, że można zadać odwrotne pytanie — powiedziała Maja. — Nie: co stanie się z miastem, kiedy umrze człowiek. Tylko: co stanie się z miastem, jeśli człowieka zabraknie.

Krajewski opuścił wzrok i to wystarczyło za odpowiedź.

Igor podszedł do biurka.

— Ja też miałem liczbę?

— Kim jesteś?

— Igor Kwiatkowski.

Maja zobaczyła moment, w którym nazwisko dotarło do Krajewskiego: palce na blacie zatrzymały się w pół ruchu.

— Nie.

Igor uśmiechnął się.

— To zabawne. System mówi to samo.

— Data urodzenia?

— Dwudziesty trzeci października 2059.

Krajewski patrzył na niego.

— To niemożliwe.

— Ostatnio słyszę to często.

Krajewski ruszył do terminala. Maja stanęła przed nim.

— Nie będzie pan go wpisywał.

— Maja.

— Nie.

Igor położył jej rękę na ramieniu.

— Spokojnie.

— Nie chcę, żeby…

— Ja chcę. — Podszedł do terminala. — Sprawdź.

Krajewski wpisał dane.

IGOR KWIATKOWSKI
UR. 23.10.2059
ZGON: 14.11.2069
WIEK: 10 LAT

Krajewski usiadł.

— Kto to zrobił?

— Teresa Różycka — odpowiedział Igor.

Krajewski spojrzał na Maję.

— Twoja matka?

— Tak.

— Dlaczego?

— Żeby go uratować.

Krajewski patrzył na ekran. Nie wyglądał jak człowiek, który właśnie odkrył, że ktoś fałszował system. Raczej jak ktoś, kto przypomniał sobie coś, o czym bardzo długo próbował nie myśleć.

— Pan ją znał — powiedziała Maja.

— Kogo?

— Moją matkę.

— Z pracy.

— Wolski. Teresa. Elżbieta Brzezińska. Pan. Ilu was było?

Krajewski podniósł wzrok.

— To nie działało tak.

— Dzisiaj wszystko „nie działało tak”. A jednak ludzie umierali.

Wstał.

— Zamknij drzwi.

— Dlaczego?

Krajewski spojrzał na Igora, potem na terminal.

— Bo jeśli chcecie wiedzieć, co się stało w 2069 roku, nie możemy być podłączeni do sieci.

Igor pierwszy zareagował. Zamknął drzwi.

— Przed chwilą korzystał pan z terminala — powiedziała Maja. — Więc już wiedzą, że tu jesteśmy.

— Kto?

— Pan mi powie.

Krajewski wyłączył panel na ścianie, potem drugi. Światło zgasło. Po chwili zapalił starą lampkę na biurku, z mosiężną nóżką i zielonym kloszem, taką samą, jaką Maja widziała kilka godzin wcześniej u Elżbiety.

— Trzyma pan lampę na wypadek, gdyby musiał pan odłączyć pokój od systemu?

— Od dziewięciu lat.

Usiedli. Teczka WARIANT 70 leżała między nimi w kręgu żółtego światła.

— W 2067 roku miałem czterdzieści trzy lata — zaczął Krajewski. — Byłem w zespole wykonawczym programu Kompaktowy Toruń. Wolski zajmował się modelowaniem i demografią. Teresa pojawiła się później, przy rejestrach i walidacji. Elżbieta przy reorganizacji obszarów, mniej więcej przy tym, co ty robisz dzisiaj.

— A pan?

— Operacje. Wdrażanie rekomendacji.

Maja wskazała dokument.

— Tego też?

Krajewski długo patrzył na napis.

— Tak.

Igor znieruchomiał. Maja poczuła, że ta odpowiedź przyszła za łatwo.

— Wiedział pan, że ludzie mogą umrzeć? I robił pan to dalej?

— Tak.

Maja wstała.

— Maja…

— Niech pan nawet nie próbuje.

— Nie próbuję się usprawiedliwiać. Próbuję ci powiedzieć, jak do tego doszło.

— Właśnie pan powiedział. Wiedział pan.

— Nie od początku.

— Ale potem już tak.

— Tak.

Maja patrzyła na człowieka, którego przez lata uważała za nudnego, dobrego przełożonego. Trochę przesadnie dokładnego. Poprawiał przecinki w raportach. Pamiętał o urodzinach pracowników i przynosił wtedy pączki z cukierni na Szerokiej, zawsze z różą, nigdy z budyniem. Nie potrafiła połączyć obu obrazów.

— Ilu?

— Nie wiem.

— Ela też nie wie.

— Bo nikt wtedy nie wiedział.

— Przestańcie to powtarzać.

— To prawda.

— Ilu ludzi zginęło? Dziesięciu? Stu? Tysiąc?

Milczał.

— Ale wiedział pan, że umierają.

— Tak.

— Ilu musiałoby umrzeć, żeby pan przestał?

Krajewski odpowiedział bez namysłu.

— Jedna.

Maja roześmiała się gorzko.

— Tylko trochę późno pan to odkrył.

— Tak.

Nie bronił się. To było prawie gorsze.

Igor zsunął się z parapetu.

— Co się stało w 2069?

— System zaczął kwalifikować przypadki coraz szerzej.

— Przypadki — powtórzył Igor.

Krajewski przyjął to bez reakcji.

— Na początku rekomendacje dotyczyły przede wszystkim przydziału zasobów. Potem akceptacji zwiększonego ryzyka. Później pojawiły się decyzje, których nie dało się już nazwać inaczej.

— Eliminacje — powiedziała Maja.

— Tak.

— Kto je zatwierdzał?

— Ludzie.

— Pan?

— Część. — Powiedział to tak cicho, że Maja musiała się domyślić.

— Wolski?

Krajewski zawahał się.

— Zapytaj go.

— Nie mogę. Nie żyje. Więc pytam pana.

Spojrzał na nią.

— Nie będę odpowiadał za Jakuba.

Maja zapamiętała to zdanie.

— A za siebie?

— Będę musiał. Jeśli przeżyjemy tę noc, możesz mnie zaprowadzić na policję.

— Policja była właśnie u Wolskiego. To nie brzmi jak bezpieczne miejsce.

— Nie powiedziałem, że bezpieczne.

Igor podszedł do ekranu, na którym wciąż widniał jego akt zgonu.

— Co się zmieniło? Skoro mnie nie zabili.

Krajewski spojrzał na datę: 14.11.2069.

— Teresa.

— Wiem.

— Nie tylko ciebie.

Igor odwrócił się.

— Ilu?

— Nie liczyłem.

Maja zamknęła oczy.

— Naprawdę nie wiem — dodał Krajewski. — I tym razem to jest ważne. Bo system również nie wiedział.

Maja usiadła.

— Wyjaśnij.

— Teresa zaczęła zmieniać statusy. Najpierw pojedynczo. Ktoś zakwalifikowany do eliminacji umierał w rejestrze, zanim system zdążył wykonać rekomendację.

— Jak Igor. A Wolski?

— Zorientował się, że sam status nie wystarczy. Model wykrywał sprzeczności: zużycie, kontakty, transport, świadczenia. Zaczął więc korygować dane wejściowe.

— Fałszował model.

— Fałszował obraz rzeczywistości, który model dostawał.

Maja pomyślała o martwych blokach.

— A Elżbieta przenosiła ludzi do sektorów, które miasto wygaszało.

— Tak.

— A pan?

Krajewski spojrzał na swoje dłonie.

— Na początku próbowałem ich zatrzymać.

Igor podniósł głowę.

— Serio? Teresę też?

— Tak.

— To przez pana zamknęli wtedy bramy?

Krajewski nie odpowiedział i to wystarczyło.

Igor zrobił krok w jego stronę.

— Miałem dziesięć lat.

— Wiem.

— Nie. Nie wiesz.

Maja wstała.

— Igor.

— Nie dotykaj mnie.

Nie krzyczał. Powiedział to cicho i równo, i było to znacznie mocniejsze niż krzyk.

— To pan ich wtedy szukał? Mnie też?

— Nie wiedziałem, że istniejesz.

— Właśnie dlatego żyję.

Krajewski opuścił wzrok.

— Tak.

Przez chwilę w pokoju było słychać tylko wentylację z korytarza i bzyczenie lampki.

— Co pana zatrzymało? — zapytała Maja. — Powiedział pan, że na początku próbował pan zatrzymać Teresę. A później?

Krajewski długo nie odpowiadał.

— Moja siostra.

Maja nie spodziewała się tego.

— Co z nią?

— Była na liście.

— Tej samej co ja? — zapytał Igor.

— Wcześniejszej.

— Współczynnik?

— 0,0049.

— Dlaczego tak niski?

— Nie wiem.

— Nie sprawdził pan?

Uśmiechnął się krótko, krzywo.

— Sprawdziłem wszystko. — Spojrzał na Maję. — Zdrowa. Trzydzieści osiem lat. Bez dzieci. Pracowała zdalnie. Niewielka sieć kontaktów. Nie opiekowała się nikim. Nikt formalnie od niej nie zależał.

— Czyli według modelu niepotrzebna.

— Nie. — Krajewski pokręcił głową. — To słowo jest zbyt ludzkie. Model nie uważał jej za niepotrzebną.

— To za jaką?

— Za łatwą do odjęcia.

Maja spojrzała na teczkę, na jedną z pierwszych stron: REDUKCJA RÓŻNICY: 8 421. Ludzie jako odejmowanie.

— Co pan zrobił?

— Poszedłem do Teresy. Poprosiłem, żeby ją uratowała.

Igor wydał jeden krótki, gorzki śmiech.

— Nagle system się pomylił? Bo chodziło o pańską siostrę?

— Tak.

— A wcześniej?

Krajewski nie odpowiedział. Igor podszedł bliżej.

— Ilu ludzi musiało umrzeć, zanim model wybrał kogoś, kogo pan kochał?

— Igor — powiedziała Maja.

— Nie.

Krajewski uniósł rękę.

— Ma prawo. — Spojrzał na chłopaka. — Za wielu. Nie wiem ilu. — Nie odwrócił wzroku. — I będę musiał żyć z tym, że nie zatrzymałem tego dlatego, że zrozumiałem wcześniej od innych. Zatrzymałem się dopiero wtedy, kiedy zobaczyłem nazwisko swojej siostry.

Igor nic nie powiedział.

— Teresa ją uratowała? — zapytała Maja.

— Tak. Umarła. Trzeciego czerwca 2069.

— W rejestrze.

— A naprawdę?

— Żyła jeszcze wiele lat. — Krajewski spojrzał na Igora. — Nie wiem, czy żyje dzisiaj.

Igor oparł się o biurko.

— Witamy w rodzinie.

Maja wróciła do teczki.

— Dlaczego system przestał zabijać?

— Nie przestał.

— Ale martwe miasto…

— Sabotaż rósł stopniowo. Teresa fałszowała coraz więcej statusów. Jakub nauczył się maskować sprzeczności. Elżbieta znajdowała miejsca. Ja zacząłem przepuszczać część operacji. I system myślał, że osiąga cel.

— Ile osób uratowaliście?

— Nie wiem.

Tym razem Maja nie skomentowała. Zaczynała rozumieć, dlaczego ta odpowiedź się powtarza. Nie prowadzili listy, bo lista mogła ich zabić.

— A ilu naprawdę zginęło? To można policzyć. — Maja odwróciła terminal w swoją stronę. — Skoro model zachował historię operacji…

— Nie masz do niej dostępu.

— Pan ma.

Krajewski pokręcił głową.

— Nie do pełnej. Nikt lokalnie. System archiwizuje część historii poza miejską warstwą operacyjną.

— Gdzie?

— Nie wiem.

— Pan kieruje biurem.

— To coraz mniej znaczy. — Wskazał MPP/27 wystające z torby. — Chyba że naprawdę masz to, co myślę.

Maja wyjęła urządzenie i położyła je na stole. Krajewski go nie dotknął.

— MPP/27. Widziałem raz. U Jakuba.

— Co to jest?

— Fizyczne potwierdzenie źródła. Pierwszych konfiguracji modelu.

Maja przypomniała sobie słowa Elżbiety: „To nie jest klucz do systemu. To klucz do jego przeszłości”.

— Czyli nie mogę tym niczego wyłączyć. Zmienić celu. Cofnąć decyzji.

— Nie.

Igor wzruszył ramionami.

— Bezużyteczne.

— Przeciwnie — powiedział Krajewski. — Pozwala udowodnić, że historia konfiguracji jest prawdziwa. Każda zmiana modelu zostawia ślad: cel, wagę, uprawnienie, źródło autoryzacji. Zwykły zapis można zmienić, skopiować, wyczyścić. Ale jeśli Jakub zachował klucz źródłowy…

— …można porównać to, czym model był na początku, z tym, czym jest teraz.

— Tak.

Maja pomyślała o Czystej Pamięci, o archiwach Wolskiego, o MPP/27 pod książką matki. Nie wierz liczbie. Nie chodziło tylko o liczbę mieszkańców. Chodziło o możliwość sprawdzenia, kto i kiedy zmienił równanie.

— Potrzebuję dostępu do historii konfiguracji.

— Ja też. Ale nie tutaj. W starym węźle modelu.

— Gdzie on jest?

Krajewski milczał.

— Panie Pawle.

Pierwszy raz zwróciła się do niego po imieniu. Spojrzał na nią, jakby go to zaskoczyło bardziej niż wszystko, co usłyszał tej nocy.

— Pod dawnym aresztem. Tym na Rubinkowie.

Igor odsunął się od biurka.

— Oczywiście. Właśnie stamtąd uciekliśmy.

W pokoju zapaliło się główne światło, ostre, białe. Wszyscy troje zamarli.

Krajewski spojrzał na panel.

— Nie włączałem.

Na ścianie uruchomił się ekran.

AKTUALIZACJA STATUSU OBSZARÓW WSCHODNICH
WYKRYTA NIEZGODNOŚĆ POPULACYJNA
TRWA WERYFIKACJA

Maja podeszła do ekranu.

— Wyłącz.

Krajewski nacisnął panel. Nic.

— Wyłącz go!

— Próbuję.

Pojawiła się następna linia:

LICZBA NIEZWERYFIKOWANYCH JEDNOSTEK: 1 847

Liczba zaczęła rosnąć, najpierw skokami, potem coraz płynniej: 2 104, 2 631, 2 982, 3 144.

— Liczą — powiedział Igor.

System analizował ruch, ciepło, wodę, zużycie energii i obrazy z dronów. Nie znał nazwisk. Jeszcze nie. Ale wiedział już, że ludzie tam są.

3 247

Licznik zatrzymał się. Po chwili pojawiło się:

DANE NIEWYSTARCZAJĄCE DO IDENTYFIKACJI
URUCHOMIONO PROCEDURĘ POZYSKANIA DANYCH

— Co to znaczy?

Milczał.

— Panie Pawle.

— System nie wie, kim są.

— To dobrze.

Krajewski pokręcił głową.

— Nie.

Na ekranie pojawiły się kolejne linie:

ŹRÓDŁA DANYCH:
TRANSPORT
OCHRONA ZDROWIA
ENERGIA
MONITORING
REJESTRY LOKALNE
DOSTĘP DO INFRASTRUKTURY

Igor czytał.

— Czyli?

Maja zrozumiała pierwsza.

— Nie może ich sklasyfikować. Więc zacznie zbierać dane.

— Po co? — zapytał Igor.

Krajewski spojrzał na teczkę WARIANT 70, potem na Igora.

— Żeby zdecydować, kim są.

Na ekranie pojawiła się kolejna linia. Nie pasowała do pozostałych. Maja przeczytała ją dwa razy.

NOWA WARTOŚĆ DOCELOWA: 50 000

Krajewski patrzył na ekran, jakby pierwszy raz tego wieczoru zobaczył coś, czego naprawdę się nie spodziewał.

— To niemożliwe. Miasto nigdy nie miało wariantu pięćdziesiąt.

— Nigdy?

— Nigdy.

Igor wskazał ekran.

— To właśnie ma.

Krajewski usiadł przy terminalu i uruchomił panel awaryjny.

— Muszę zobaczyć źródło.

Na ekranie pojawiło się:

WARIANT 50
STATUS: AKTYWNY
POPULACJA BAZOWA: 73 614
POPULACJA DOCELOWA: 50 000

Maja policzyła w głowie. Nie musiała, bo system zrobił to za nią:

WYMAGANA REDUKCJA: 23 614

Dwadzieścia trzy tysiące sześćset czternaście. Tyle wynosiła różnica między miastem, które było, a miastem, którego ktoś chciał.

— Kto to uruchomił?

Krajewski otworzył szczegóły.

ŹRÓDŁO AUTORYZACJI: NADRZĘDNE

— Co znaczy „nadrzędne”?

— Nie wiem.

— Pan nie wie?

— Powiedziałem, że nie wiem.

Maja wskazała MPP/27.

— Da się to sprawdzić tym?

Krajewski spojrzał na urządzenie.

— Być może to, skąd przyszła zmiana. Ale kto ją wydał, to nie musi być to samo.

Na ekranie pojawił się następny komunikat:

GENEROWANIE PROFILU REDUKCJI
POSTĘP: 1%

Po chwili 2%, potem 3%.

— Co generuje? — zapytał Igor.

Krajewski milczał. 4%. Maja już wiedziała.

— Listę.

— Jaką listę?

5%. Maja pomyślała o współczynniku kosztu nieobecności. O 0,0081. O siostrze Krajewskiego i jej 0,0049. O dziesięcioletnim Igorze. O ludziach, których śmierć miała zmienić w mieście jak najmniej.

— Dwudziestu trzech tysięcy sześciuset czternastu ludzi.

7%. Krajewski podniósł wzrok.

— Musimy to zatrzymać.

— Jak?

Nie odpowiedział.

Igor wskazał MPP/27.

— Tym?

Krajewski pokręcił głową.

— To nie jest wyłącznik.

9%. Maja patrzyła na rosnącą liczbę i po raz pierwszy zrozumiała, dlaczego Teresa zostawiła jej coś, czym nie można było niczego zatrzymać. Być może nie zostawiła jej broni. Zostawiła dowód.

10%

Na ekranie pojawił się dodatkowy komunikat:

PRZEWIDYWANY CZAS ZAKOŃCZENIA PROFILOWANIA: 01:47:22

Maja spojrzała na zegar. Mieli mniej niż dwie godziny.

A potem Toruń miał wiedzieć dokładnie, których 23 614 mieszkańców potrzebuje najmniej.

Koniec części 10

Partnerem projektu Toruń 2078 jest Port Drzewny sp. z o.o.

Port Drzewny — Tworzymy dzielnicę przyszłości