Pomidorowa
Samochód Wolskiego rzeczywiście istniał.
Maja nie była tego pewna, dopóki nie zeszli z jego mieszkania na podwórze i profesor nie otworzył starego blaszanego garażu. Podwórze było typowe dla Bydgoskiego: studnia z czterech ścian kamienic, kocie łby, z których między kamieniami wyrastał mech, trzepak przerobiony na stojak na rowery, którego nikt nie używał, i kasztan tak stary, że korzeniami wysadził pół chodnika. Garaż zgrzytnął i zawył, kiedy Wolski podnosił drzwi. W środku stał niewielki ciemnoszary samochód, zmatowiały od wieku, wyraźnie nie z tej epoki, z odrapanym zderzakiem i pajęczyną w rogu przedniej szyby.
— Ile to ma lat? — zapytała.
— Dwadzieścia jeden.
Wolski przyłożył dłoń do drzwi. Nic. Spróbował drugi raz, mocniej, jakby to siła nacisku miała coś zmienić. Samochód nadal nie reagował.
— Tylko proszę nic nie mówić.
— Nic nie mówię.
— Ale pani myśli.
— Teraz pan wie, jakie to irytujące.
Wolski wyjął telefon, otworzył aplikację i odblokował pojazd ręcznie, mrucząc pod nosem, że rozpoznawanie dłoni czasem wariuje.
— A samochód nie może po prostu rozpoznawać właściciela?
— Może. Pod warunkiem że właściciel od dwóch lat aktualizuje profil. — Wzruszył ramionami. — Nie lubię, kiedy przedmioty domagają się ode mnie aktualizacji.
Maja usiadła po stronie pasażera. W środku pachniało kawą, kurzem i czymś miętowym, może gumą do żucia, która dawno straciła smak i zawieruszyła się gdzieś pod fotelem. Na podłodze leżała papierowa torba z piekarni, na tylnym siedzeniu dwie książki, kurtka przeciwdeszczowa i pudełko po butach. Nie wyglądało to jak samochód człowieka zamieszanego w wielki spisek. Raczej jak samochód starszego faceta, który od miesiąca go nie sprzątał.
Wolski usiadł za kierownicą i wyjął z kieszeni kanapkę zawiniętą w papier śniadaniowy.
— Pan teraz będzie jadł?
Odgryzł kawałek i przeżuwał chwilę, zanim odpowiedział.
— Pani też powinna coś zjeść. Widziałem, ile pani zjadła u mnie. Dwa kęsy.
— Nie jestem głodna.
— To nie mówi organizm, tylko stres.
— Profesorze.
— Już milczę.
Samochód ruszył. Na ekranie pojawiło się:
CEL PODRÓŻY?
— Rubinkowo — powiedział Wolski.
PROSZĘ WSKAZAĆ LOKALIZACJĘ.
Maja podała adres matki. System przez sekundę obliczał trasę.
DOJAZD DO STREFY 4B OGRANICZONY.
MOŻLIWY DOJAZD DO PUNKTU GRANICZNEGO.
DALSZA PODRÓŻ PIESZO.
Wolski zaakceptował trasę. Samochód wytoczył się z bramy na ulicę, a Maja natychmiast otworzyła historię połączeń.
MAMA — 14:36 — 4 MIN 17 S
Nacisnęła numer.
— Numer, z którym próbujesz się połączyć, nie jest przypisany do aktywnego użytkownika — powiedział miły, bezpłciowy głos, ten sam, który w urzędzie przypominał o terminach.
Rozłączyła się i spróbowała jeszcze raz. To samo.
— Od tego nie zacznie działać — powiedział Wolski.
— Wiem.
Po kilku sekundach zadzwoniła po raz trzeci. Tym razem nic już nie skomentował.
Przejechali przez plac Rapackiego. Było po dziewiętnastej, a na ulicach nadal jasno. Sierpniowe wieczory trzymały dzień długo, jakby światło nie chciało przyjąć do wiadomości, że lato zaczęło się już kończyć. Collegium Maximum, w którym Maja jeszcze trzy godziny temu siedziała nad tabelami, stało po prawej, czerwone i ciężkie, z oknami, w których odbijało się niskie słońce, jak każdego innego dnia.
Za szybą kobieta szła z psem. Przed punktem gastronomicznym siedziało kilka osób nad miskami z czymś parującym, chociaż było ciepło. Dwóch chłopaków jechało obok siebie rowerami, gadając, i prawie wpadło pod automat sprzątający, który zatrzymał się, mrugnął pomarańczowym światłem i cierpliwie poczekał, aż przestaną się śmiać.
Zwykły poniedziałek. Trudno było uwierzyć, że dokładnie w tym samym czasie telefon Mai twierdził, że kobieta, z którą rozmawiała kilka godzin wcześniej, przestała istnieć.
— Dlaczego pan mi uwierzył? — zapytała.
— W co?
— Że rozmawiałam z matką. Miał pan wszelkie powody, żeby nie wierzyć. Rejestr mówi co innego.
Wolski milczał.
— Wiedział pan wcześniej — powiedziała wolno. — Że można być martwym w rejestrze i jednocześnie żyć.
Nie odpowiedział.
Samochód zwolnił przed skrzyżowaniem. Nikt nie przechodził przez ulicę, ale światło dla pieszych było zielone, więc pojazd czekał. Wolski przeżuł ostatni kawałek kanapki, zwinął papier w ciasną kulkę i wsunął go w boczną kieszeń drzwi, do kilku innych takich kulek.
— Moja żona też nie żyje.
Maja przez chwilę była pewna, że źle usłyszała.
— Co?
— Według rejestru.
— Pańska żona? — Maja odwróciła się do niego całym ciałem. — Nie wiedziałam, że ma pan żonę.
— Jadwiga. — Wolski spojrzał na nią z ukosa. — Mamy dzisiaj wyjątkowo dużo odkryć.
— Mieszka z panem? Bo u pana nie widziałam żadnych…
— Nie mieszka. Nie rozwiedliśmy się, jeśli o to pani chce zapytać. Mieszkamy osobno. Od dziewięciu lat.
Maja czekała, aż powie coś więcej. Nie powiedział.
— Dlaczego?
— Naprawdę teraz interesuje panią moje małżeństwo?
— Pan właśnie powiedział, że pańska żona nie żyje.
— Według rejestru.
— A naprawdę?
Samochód ruszył.
— To ona była wczoraj u mnie.
— Ta osoba z listy?
— Jadwiga.
Maja przez chwilę milczała, próbując to sobie poukładać.
— Jesteście osobno od dziewięciu lat i jecie razem kolację?
— W niedziele. Prawie w każdą.
— Dlaczego?
— Bo przez pięćdziesiąt lat można się zorientować, że niektórych ludzi lepiej znosi się przez trzy godziny w tygodniu niż przez dwadzieścia cztery na dobę.
Maja prawie się uśmiechnęła. Prawie, bo Wolski mówił to, patrząc prosto przed siebie, i palce na kolanie miał zaciśnięte.
— Zadzwoniłem do niej rano — powiedział. — Numer nie istniał. Pojechałem. Mieszkanie było zamknięte, a jej nie było. Poszedłem na policję.
Prychnął, zanim Maja zdążyła zapytać.
— Powiedzieli mi, że Jadwiga Wolska zmarła dwunastego sierpnia. Kiedy powiedziałem, że wczoraj jadłem z nią kolację, poradzili mi zgłosić błąd w rejestrze. Młody chłopak, bardzo uprzejmy. Miał taką minę, jaką ma się do starszych panów, którzy dzwonią, że ktoś im ukradł gazetę ze skrzynki.
— Zgłosił pan?
— Zgłosiłem.
Wolski sięgnął do kieszeni kurtki, po czym zrezygnował.
— Telefon mam gdzieś z tyłu.
— Niech pan prowadzi.
— Samochód prowadzi.
— Tym bardziej niech pan nie szuka telefonu pod siedzeniem.
— Zgłoszenie zamknięto po czterdziestu trzech sekundach. Automatycznie. — Wolski wyrecytował z pamięci, równym, urzędowym głosem, jakby czytał z kartki: — „Weryfikacja zakończona. Brak niezgodności. Osoba nie żyje.”
Maja poczuła, że po karku przechodzi jej zimno, mimo że w samochodzie było duszno.
— Dlatego zaczął pan sprawdzać Rubinkowo.
— Najpierw Jadwigę. Jej rekord był poprawny. Żadnego błędu technicznego, żadnej niespójności. Zgon wprowadzono prawidłowo.
— Przez kogo?
— Tego nie mogłem zobaczyć. Od dziewięciu lat nie pracuję już dla miasta.
— A jednak potrafił pan sprawdzić rekord.
Wolski nie odpowiedział.
Minęli miejsce, w którym kiedyś zaczynała się średnicówka, jedna z większych arterii miasta. Maja pamiętała ją jeszcze z dzieciństwa jako szeroką jezdnię, po której prawie zawsze coś jechało, a ona, mała, trzymana mocno za rękę, czekała na przejściu i liczyła samochody, dopóki matka nie mówiła „teraz”.
Teraz został jeden pas w każdą stronę. Drugą jezdnię rozebrano, a w jej miejscu rosły klony i lipy, nie rachityczne sadzonki zamknięte w metalowych koszach, tylko drzewa mające już po kilkanaście metrów, z pniami grubymi jak udo. Między nimi biegła droga rowerowa, a na skwerach pod drzewami ktoś zostawił koc i pustą butelkę po lemoniadzie.
Maja lubiła tę zmianę. Nigdy nie rozumiała ludzi, którzy na widok starego zdjęcia sześciopasmowej ulicy wzdychali, że „kiedyś to było miasto”. Było, tylko wtedy należało głównie do samochodów. Teraz można było przejść przez pół Torunia, prawie nie słysząc silnika.
Nie wszystko, co stało się przez ostatnie pięćdziesiąt lat, było katastrofą. I to właśnie komplikowało sprawę. Łatwiej byłoby nienawidzić Kompaktowego Torunia, gdyby wszystko, co zrobił, było złe.
— Jak trafił pan od Jadwigi do tych dwustu osiemnastu?
— Przez datę. Szukałem innych zgonów z dwunastego sierpnia w jej sektorze. Najpierw znalazłem trzydzieści siedem. Potem poszerzyłem zakres.
— Mówił pan, że nie ma dostępu.
— Formalnie nie mam.
— I to wszystko? — Maja zmrużyła oczy. — Dwieście osiemnaście nazwisk?
— Nie.
— Oczywiście, że nie.
Wolski wskazał środkowy ekran.
— Proszę otworzyć folder „R”.
— Naprawdę nazywa pan tajne dane „R”?
— To skrót od Rubinkowo.
— Jeszcze gorzej.
Maja otworzyła folder. Była tam mapa całego Torunia.
— A teraz warstwę „status”.
Zrobiła to. Na mapie pojawiły się czerwone punkty, najpierw kilkadziesiąt, potem setki, jakby ktoś stał nad miastem z pędzlem i strzepywał farbę. Rubinkowo, Skarpa, Mokre, Bydgoskie, lewobrzeże, Chełmińskie. Nie było dzielnicy, w której by nie kapnęło.
— Co to jest?
— Zgony administracyjne z ostatnich sześciu miesięcy, które spełniają kilka wspólnych warunków. Nagła dezaktywacja telefonu albo profilu miejskiego. Brak historii medycznej odpowiadającej przyczynie śmierci. Brak pochówku w rejestrze. Brak odbioru ciała.
— Brak odbioru ciała? To jak można kogoś uznać za zmarłego?
— Technicznie bardzo łatwo. Wystarczy, że właściwy system otrzyma prawidłowo zatwierdzony status.
— Ilu ich jest?
— Ponad cztery tysiące. W pół roku.
— Profesorze, w Toruniu mieszka siedemdziesiąt trzy tysiące ludzi.
— Oficjalnie.
Znowu to słowo.
— Jeżeli cztery tysiące osób naprawdę umarły w pół roku, ktoś by zauważył.
— Zauważyliśmy. My. Teraz.
— Szpitale by zauważyły.
— Gdyby ci ludzie umarli w szpitalach.
— Rodziny.
— Gdyby rodziny istniały w tym samym systemie.
— Zakłady pogrzebowe.
— Gdyby były pogrzeby.
— Pan za każdym razem odpowiada tak, jakby chciał mnie przestraszyć.
— Nie chcę pani przestraszyć.
— Świetnie panu idzie.
Wolski spuścił wzrok na swoje dłonie.
— Mnie też to przeraża.
To ją uciszyło. Przez chwilę jechali bez słowa, a na mapie nadal świeciły czerwone punkty.
Cztery tysiące. Maja wiedziała, że to nie są cztery tysiące zwłok ani cztery tysiące zamordowanych ludzi, tylko cztery tysiące rekordów, o których nikt nie wiedział, co właściwie oznaczają. Gdyby wszyscy ci ludzie nie żyli, byłaby to katastrofa. Gdyby wszyscy żyli, katastrofa byłaby inna, może nawet większa, bo wtedy ktoś musiałby wyjaśnić, dlaczego miasto uznało ich za zmarłych.
— Jadwiga jest na tej mapie?
Wolski skinął głową.
— Teresa też?
— Tak.
Maja zamknęła oczy.
— Czyli przynajmniej dwie osoby były żywe po dacie własnej śmierci.
— Jadwiga na pewno.
— Moja matka też.
— Prawdopodobnie.
Maja otworzyła oczy.
— Nie „prawdopodobnie”. Rozmawiałam z nią. O czternastej trzydzieści sześć, przez cztery minuty i siedemnaście sekund. O mleku bez laktozy.
— Nie byłem przy waszej rozmowie. Nie mówię, że jej nie było.
— To co pan mówi?
— Że jeśli mamy zrozumieć, co się dzieje, musimy oddzielać rzeczy, które wiemy, od tych, których jesteśmy pewni tylko dlatego, że chcemy być pewni.
— Niech pan tego teraz nie robi.
— Czego?
— Niech pan nie zamienia mojej matki w dane.
Wolski zamilkł.
Minęli plac Daszyńskiego. Dalej zaczynało się Rubinkowo, a właściwie to, co z niego zostało.
Maja pamiętała czasy, kiedy z tej strony miasta widać było ścianę bloków, szarą i równą, z tysiącami okien, w których wieczorem zapalały się światła jak w ulu. Teraz między budynkami zionęły ogromne przerwy, jak w uśmiechu starego człowieka. Niektóre bloki stały samotnie pośród zieleni, jakby ktoś zapomniał je zabrać. Po innych zostały tylko prostokąty fundamentów zarośnięte trawą i kopce gruzu, z których sterczały pręty zbrojeniowe, rude od rdzy. Na jednym z nich ktoś postawił wyrzucony fotel i fotel stał tam, na szczycie gruzowiska, jak tron.
A wokół rosły drzewa. Były ścieżki wysypane żwirem, ogrody działkowe w miejscu dawnych garaży, małe stawy retencyjne urządzone na parkingach, nad którymi latały ważki i w których ktoś puścił karasie. Maja przypomniała sobie nagranie, które godzinę temu oglądała u Wolskiego: samochody na trawnikach, samochody między słupkami, samochody na każdym skrawku asfaltu. Tam, gdzie wtedy stały, teraz kumkały żaby.
Można było pomyśleć, że jest pięknie. I było pięknie, i to Maję przerażało najbardziej, bo w tym pięknie nie było ludzi.
— Proszę zatrzymać mapę — powiedziała.
Przewinęła obraz. W rogu widniała liczba, którą oglądała w pracy codziennie i której nigdy właściwie nie widziała.
TORUŃ
POPULACJA: 73 614
Pod spodem:
KOMPAKTOWY TORUŃ 2080
POPULACJA REFERENCYJNA: 70 000
— Co? — zapytał Wolski.
— Siedemdziesiąt tysięcy. Cel programu. Przecież to nic nowego.
— Nie.
I to była prawda. O siedemdziesięciu tysiącach wiedział każdy. Od lat trwały konsultacje, protesty i debaty. Jedni twierdzili, że wreszcie ktoś zaakceptował rzeczywistość, zamiast budować miasto dla ludzi, których już nie będzie. Inni mówili, że Toruń sam podpisuje na siebie wyrok. Nikt jednak nie ukrywał tej liczby. Siedemdziesiąt tysięcy pojawiało się nawet na miejskich materiałach informacyjnych, na ekranach w tramwajach i na ulotkach, które przychodziły razem z rachunkiem za ciepło:
MNIEJSZE MIASTO. LEPSZA JAKOŚĆ ŻYCIA.
Maja znała hasło na pamięć.
— Kompaktowy Toruń miał dostosować infrastrukturę do siedemdziesięciu tysięcy mieszkańców — powiedziała, jakby recytowała z prezentacji, którą sama przygotowywała kilkanaście razy. — Szkoły, drogi, wodociągi, transport. Zamykamy to, czego nie możemy utrzymywać. Pan to współtworzył.
Wolski odwrócił głowę do szyby.
— Tak — powiedział, ciszej niż wcześniej.
— Więc co pan sugeruje?
Długo nie odpowiadał. Za oknem przesuwały się bloki z ciemnymi oknami i bloki z oknami jasnymi, przemieszane jak szachownica, z której ktoś zdjął połowę pionków.
— Kiedy zaczynaliśmy — powiedział w końcu — pytanie brzmiało: jak ma wyglądać Toruń, jeżeli zostanie w nim siedemdziesiąt tysięcy ludzi?
— No i?
— A jeśli w pewnym momencie ktoś zmienił kolejność? — Wolski wskazał ekran. — Jeśli pytanie zaczęło brzmieć: jak doprowadzić Toruń do siedemdziesięciu tysięcy ludzi?
Przez pierwszą sekundę Maja uznała to za absurd. Przez drugą chciała się roześmiać. Przez trzecią przypomniała sobie jeden z rekordów z listy Wolskiego:
RÓŻYCKA TERESA. STATUS: ZMARŁA.
— Nie.
— Nie mówię, że tak jest.
— Właśnie pan powiedział.
— Powiedziałem „jeśli”.
— Ludzie nie są infrastrukturą. Nie można zamknąć człowieka jak szkoły, bo jest za drogi. Nie można go usunąć z miasta, bo nie pasuje do modelu.
— Wiem.
— To o czym my w ogóle rozmawiamy?
— Gdybym wiedział, nie siedziałbym tu z panią.
— To po co pan to mówi?!
Wolski pierwszy raz podniósł głos.
— Bo moja żona nie żyje od trzech dni i wczoraj kłóciła się ze mną o rybę!
W samochodzie zrobiło się tak cicho, że słychać było szum opon na asfalcie i tykanie kierunkowskazu, którego nikt nie włączył, bo samochód sam postanowił skręcić.
Wolski odwrócił twarz do okna i długo patrzył na mijane bloki. Przestał być profesorem Wolskim, człowiekiem od liczb, starszym facetem, który zawsze miał odpowiedź. Był mężczyzną, któremu zniknęła żona, a ostatnie, co jej powiedział, dotyczyło ryby.
— Przepraszam — powiedziała Maja.
Pokręcił głową.
— Nie trzeba.
Na ekranie pojawił się komunikat:
ZBLIŻASZ SIĘ DO GRANICY STREFY 4B.
AUTOMATYCZNE PROWADZENIE ZAKOŃCZY SIĘ ZA 600 METRÓW.
— Dlaczego kończy?
— Oficjalnie dalsza droga jest wyłączona.
— Przecież tam mieszkają ludzie.
— Oficjalnie trzysta dwanaście.
— A nieoficjalnie?
— Właśnie próbujemy się dowiedzieć.
Samochód zwolnił przed niską barierą. Nie był to szlaban, raczej świetlna linia w nawierzchni i znak informujący, że dalej zaczyna się strefa ograniczonej obsługi. Za nią ulica wyglądała zupełnie normalnie. Jechał rowerzysta, starsza kobieta ciągnęła wózek na zakupy, pod drzewem siedziało trzech mężczyzn i coś sobie opowiadało, wymachując rękami.
Maja wysiadła. Wolski odpiął pas.
— Nie — powiedziała, zanim zdążył otworzyć drzwi. — Pójdę sama.
— Nie ma mowy.
— To moja matka.
— I właśnie dlatego…
— A pan ma Jadwigę. — Pochyliła się do otwartego okna. — Był pan rano w jej mieszkaniu, ale nie wiedział pan wtedy o czterech tysiącach. Niech pan pojedzie jeszcze raz.
Wolski spojrzał w stronę Rubinkowa.
— A jeśli Teresa…
— Zadzwonię. — Oboje spojrzeli na telefon w jej dłoni. — Spróbuję zadzwonić — poprawiła.
— Maju. — Pierwszy raz zwrócił się do niej po imieniu bez żadnej ironii w głosie. — Nie używaj miejskich systemów do szukania matki.
— Dlaczego?
— Jeszcze nie wiem.
— Świetnie. Od dziesięciu minut słyszę wyłącznie rzeczy, których pan nie wie.
Przyjął to bez protestu.
— Jeżeli cokolwiek będzie nie tak…
— Wrócę.
— Nie powiedziałem „wróć”. Uciekaj.
Maja ruszyła w stronę Rubinkowa.
Im głębiej wchodziła w dzielnicę, tym mniej przypominała ona martwe miasto, które Maja znała z map. Ktoś trzepał dywan na balkonie i kurz leciał prosto na rozwieszone piętro niżej prześcieradło. Dziecko przejechało obok na małym rowerze z bocznymi kółkami, które piszczały przy każdym obrocie. Przed sklepem dwie kobiety kłóciły się o cenę pomidorów, tak głośno i z takim zapałem, jakby od tego zależał los dzielnicy. Z otwartego okna na parterze pachniało smażoną cebulą i gdzieś grało radio, stara piosenka, której słów Maja nie znała, ale melodię skądś pamiętała.
Wyglądało to raczej tak, jakby z tej dzielnicy ktoś kawałek po kawałku wyłączał miasto. Latarnie paliły się tu co trzecia, kosze na śmieci zdjęto, ławki też, więc trzej mężczyźni pod drzewem siedzieli na skrzynkach po owocach. Asfalt na chodnikach popękał i wybrzuszył się nad korzeniami, a dziury ktoś zasypał żwirem, sam, bo miasto przestało je łatać trzy lata temu. Na ścianie bloku wisiała miejska tablica z harmonogramem odbioru odpadów, wyblakła i przekreślona markerem, a pod nią inna, ręcznie pisana: ŚMIECI W CZWARTEK DO KONTENERA ZA PAWILONEM. ZABIERAMY SAMI.
Minęła stary pawilon. Połowa lokali była zamknięta, za brudnymi szybami wisiały jeszcze wyblakłe naklejki dawnych najemców, w jednym działał sklep spożywczy. Nad wejściem wisiała kartka:
OTWARTE DO 19:30, CHYBA ŻE DOSTAWA ZNOWU NIE PRZYJEDZIE.
Była 19:24. Przez moment pomyślała, żeby wejść po wodę. Nie weszła.
Kilka minut później stanęła przed jedenastopiętrowym blokiem, jednym z ostatnich, których miasto jeszcze nie przeznaczyło do rozbiórki. Na fasadzie wisiała tablica:
STREFA 4B
PLANOWANE WYGASZENIE: 31.12.2078
Ktoś przykleił pod nią papierową kartkę:
MY TEŻ PLANUJEMY.
Maja zatrzymała się. To zdanie mogła napisać Teresa. Nie chodziło o charakter pisma, tylko o ton.
Matka od trzech lat odmawiała przeprowadzki. Miasto proponowało jej mniejsze mieszkanie bliżej centrum. Nowe. Energooszczędne. Na trzecim piętrze. Z przychodnią dwieście metrów dalej. Maja uważała, że propozycja jest rozsądna. Teresa uważała, że Maja może sobie tę rozsądną propozycję wsadzić w dokumentację.
— Po co ci dziewiąte piętro w połowie pustego bloku? — pytała Maja.
— Bo jest moje.
— Dostaniesz inne.
— To będzie inne.
Na tym zazwyczaj kończyła się rozmowa.
Przy wejściu system odczytał twarz Mai.
MAJA RÓŻYCKA
GOŚĆ STAŁY — LOKAL 47
Drzwi otworzyły się.
Czyli ona nadal istniała. Ta myśl przyszła nagle i była tak absurdalna, że Maja zatrzymała się w progu.
Na klatce pachniało gotowanym jedzeniem i detergentem. Ktoś niedawno mył podłogę, jeszcze widać było mokre smugi po mopie i na lastryku błyszczały kałuże. Na parapecie między piętrami stały doniczki z pelargoniami, a na drzwiach jednego z mieszkań wisiał kalendarz z kotami, przekreślany dzień po dniu długopisem. Winda działała. Maja nacisnęła dziewiąte piętro.
Na siódmym winda zatrzymała się sama. Drzwi się otworzyły na pusty korytarz.
— Halo?
Nikt nie odpowiedział.
Drzwi zamknęły się. Na dziewiątym piętrze Maja wyszła z windy. Światło zapaliło się dopiero po kilku sekundach. Czujniki działały tu coraz gorzej.
Drzwi mieszkania matki były zamknięte. Z jakiegoś powodu ją to uspokoiło.
Przyłożyła dłoń do panelu. Nic. Spróbowała jeszcze raz.
BRAK AKTYWNEGO PROFILU LOKALU.
Teresa od trzech dni nie żyła, więc mieszkanie również przestało istnieć. Przynajmniej dla systemu.
Maja wsunęła rękę do kieszeni płaszcza i dopiero wtedy przypomniała sobie o czymś, z czego od miesiąca regularnie żartowała. Dwa małe metalowe klucze na kółku z czerwoną plastikową przywieszką: jeden od mieszkania, drugi jeszcze mniejszy, o którym matka powiedziała tylko, że „kiedyś się przyda”.
— Po co mi to? — zapytała, kiedy matka jej go dawała.
— Jak kiedyś te wasze wszystkie mądre zamki zdechną.
— Nie zdechną.
— Wszystko kiedyś zdycha.
Maja znalazła otwór ukryty pod panelem. Przekręciła klucz. Zamek kliknął.
— Miałaś rację — powiedziała cicho.
Otworzyła drzwi.
— Mamo?
W przedpokoju paliła się mała lampka. Buty stały przy ścianie, równo, czubkami do drzwi, jak zawsze. Kurtka matki wisiała na haczyku, torebka leżała na krześle. Pachniało domem: proszkiem do prania, kawą i kremem do rąk, tym samym od trzydziestu lat, w niebieskim pudełku.
— Mamo?
W kuchni na stole, na ceracie w żółte cytryny, stał kubek. Obok leżała otwarta książka, grzbietem do góry. Na kuchence garnek. Na lodówce, pod magnesem z Ciechocinka, wisiało zdjęcie Mai z pierwszej klasy, z grzywką, którą matka sama przycięła jej nożyczkami do papieru.
Maja zdjęła pokrywkę. Zapach rozpoznała natychmiast.
Pomidorowa.
Otworzyła lodówkę. Na dolnej półce stało małe naczynie z makaronem. Nie z ryżem.
Spojrzała na garnek i pustą kuchnię. O osiemnastej jedenaście, kiedy Maja siedziała jeszcze u Wolskiego, Teresa napisała:
To jak jutro przyjedziesz to pomidorowa. Makaron czy ryż?
Maja odpisała wtedy „makaron” i nawet nie spojrzała drugi raz na ekran. Pomidorowa miała być na jutro, a już stała na kuchence. Maja zanurzyła w niej palec.
Ciepła. Nie gorąca. Ale ciepła.
— Mamo?
Tym razem powiedziała to dużo ciszej. Nikt nie odpowiedział.
Dopiero wtedy zauważyła na stole, obok kubka i otwartej książki, mały złożony kawałek papieru. Na nim jedno słowo. Jej imię.
MAJA.
